Cơ Cấu Nền Kinh Tế (Địa Lý 10)

Thứ tư , 03/08/2016, 13:48 GMT+7
     

BÀI 26: GIẢI BÀI TẬP CÆ  CẤU NỀN KINH TẾ

(Bài 36 và 37 - Ban nâng cao)

I. HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI

Giải bài tập 1 trang 102 SGK địa lý 10: Phân biệt các nguồn lá»±c và ý nghÄ©a của từng loại đối vá»›i sá»± phát triển kinh tế.

Trả lời

* Nguồn lá»±c là tổng thể vị trí địa lí, các nguồn tài nguyên thiên nhiên, hệ thống tài sản quốc gia, nguồn nhân lá»±c, đường lối chính sách, vốn và thị trường... ở trong và ngoài nÆ°á»›c có thể được khai thác để phục vụ cho sá»± phát triển kinh tế cùa má»™t lãnh thổ nhất định.

* Phân biệt các nguồn lá»±c:

- Theo nguồn gốc:

+ Vị trí địa lí: về tá»± nhiên, kinh tế - chính trị, giao thông.

+ Tài nguyên thiên nhiên: đất, khí hậu, nÆ°á»›c, sinh vật, khoáng sản, biển.

+ Nguồn lá»±c kinh tế - xã há»™i: dân cÆ° và nguồn lao Ä‘á»™ng, vốn, thị trường, khoa học.

- Theo phạm vi lãnh thổ:

+ Nguồn lá»±c trong nÆ°á»›c: gồm nguồn lá»±c tá»± nhiên, nhân văn, tài sản quốc gia, đường lối chính sách...

+ Nguồn lá»±c nÆ°á»›c ngoài: khoa học - kÄ© thuật - công nghệ, vốn, kinh nghiệm....

* Ý nghÄ©a của từng loại nguồn lá»±c:

- Vị trí địa lí: Tạo thuận lợi hoặc gây khó. khăn trong việc trao đổi, tiếp cận hay cùng phát triển giữa các vùng trong nÆ°á»›c và các quốc gia vá»›i nhau.

- Nguồn lá»±c tá»± nhiên: Là cÆ¡ sở tá»± nhiên cùa các hoạt Ä‘á»™ng sản xuất. Nó vừa phục vụ trá»±c tiếp cho cuá»™c sống, vừa phục vụ phát triển kinh tế. Sá»± Ä‘a dạng và giàu có về tài nguyên là lợi thế quan trọng cho sá»± phát triển kinh tế.

- Nguồn lá»±c kinh tế - xã há»™i Ä‘óng vai trò quan trọng để lá»±a chọn chiến lược phát triển phù hợp vá»›i Ä‘iều kiện cụ thể của đất nÆ°á»›c trong từng giai Ä‘oạn.

Tuy nhiên, không phải mọi quốc gia đều có đầy đủ các nguồn lá»±c nói trên. Vì vậy, trong việc hoạch định chiến lược phát triển cùa má»—i nÆ°á»›c cần phải xác định và Ä‘ánh giá Ä‘úng nguồn lá»±c của mình, biết khai thác và phát huy những lợi thế, đồng thời khắc phục những trở ngại cùa nguồn lá»±c.

Giải bài tập 2 trang 102 SGK địa lý 10: Cho bảng số liệu:

CÆ  CẤU NGÀNH KINH TẾ CÁC NHÓM NƯỚC, NÄ‚M 2004

Khu vá»±c

GDP (tỉ USD)

Trong Ä‘ó

Nông - lâm - ngÆ° nghiệp

Công nghiệp - xây dá»±ng

Dịch vụ

Các nÆ°á»›c thu nhập thấp

1253,0

288,2

313,3

. 651,5

Các nÆ°á»›c thu nhập trung bình

6930,0

693,0

2356,2

3880,8

Các nÆ°á»›c thu nhập cao

32715,0

654,3

8833,1

23227,6

Toàn thế giá»›i

40898,0

1635,9

13087,9

25174,7

 

a) Hãy vẽ bốn biểu đồ hình tròn thể hiện cÆ¡ cấu ngành trong GDP.

b) Nhận xét về cÆ¡ cấu ngành kinh tế của các nhóm nÆ°á»›c.

Trả lời

a) Vẽ biểu đồ

- Xá»­ lí số liệu:

CÆ  CẤU NGÀNH KINH TẾ CÁC NHÓM NƯỚC, NÄ‚M 2004

Khu vá»±c

Tổng

Trong Ä‘ó

Nông - lâm - ngÆ° nghiệp

Công nghiệp - xây dá»±ng

Dịch vụ

Các nÆ°á»›c thu nhập thấp

100,0

25

25

50

Các nÆ°á»›c có thu nhập trung bình

100,0

11

38

51

Các nÆ°á»›c có thu nhập cao

100,0

2

27

71

Toàn thế giá»›i

100,0

4

32

64

 

 

 

Biểu đồ thể hiện cÆ¡ cấu ngành kinh tế các nhóm nÆ°á»›c năm 2004

b) Nhận xét:

CÆ¡ cấu ngành kinh tế của các nhóm nÆ°á»›c có sá»± khác nhau:

- Các nÆ°á»›c có thu nhập thấp: tỉ trọng nông nghiệp còn cao tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng vá»›i tỉ trọng của công nghiệp, hai ngành này chiếm tá»›i 50% GDP; ngành dịch vụ chiếm 50% GDP.

- Các nÆ°á»›c có thu nhập trung binh: tỉ trọng nông nghiệp thấp (11%), công nghiệp khá (38%), dịch vụ cao nhất (51%).

- Các nÆ°á»›c có thu nhập cao: Dịch vụ chiếm Æ°u thế.(71%), công nghiệp khá cao (32%), nông nghiệp chiếm tỉ trọng rất thấp (2%).

Giải bài tập 3 trang 102 SGK địa lý 10: Hãy nêu quan hệ giữa nguồn lá»±c bên trong và nguồn lá»±c bên ngoài.

Trả lời

- Nguồn lá»±c bên trong và bên ngoài có mối quan hệ mật thiết vá»›i nhau. Đó là mối quan hệ há»— trợ, hợp tác và bổ sung cho nhau.

+ Nguồn lá»±c bên trong Ä‘óng vai trò quyết định vá»›i việc phát triển kinh tế - xã há»™i cùa mồi quốc gia, quyết định đến việc sá»­ dụng các nguồn lá»±c bên ngoài.

+ Nguồn lá»±c bên ngoài Ä‘óng vai trò quan trọng, há»— trợ, thúc đẩy việc sá»­ dụng có hiệu quả nguôn lá»±c trong nÆ°á»›c.

- Mối quan hệ giữa chúng còn thể hiện ở chá»—, má»™t quốc gia muốn có sức mạnh tồng hợp để phát triển đất nÆ°á»›c luôn cố gẳng kết hợp hai nguồn lá»±c này. 

 

II. Kiến thức khoa học

1. GDP, GNI. Ý nghÄ©a của các chỉ tiêu GDP/người và GNI /người

2. Bản chất của cÆ¡ cấu kinh tế là gì? Thế nào là má»™t cÆ¡ cấu kinh tế hợp lí?

a. Bản chất của cơ cấu kinh tế

CÆ¡ cấu kinh tế là tổng thể các ngành, lÄ©nh vá»±c, bá»™ phận kinh tế có quan hệ hữu cÆ¡ tÆ°Æ¡ng đối ổn định hợp thành.

Bản chất của cÆ¡ cấu kinh tế thể hiện ở ba khía cạnh chù yếu sau:

- về phÆ°Æ¡ng diện hệ thống, Ä‘ó là phạm trù tổng thể và bá»™ phận. Má»™t hệ thống bao gồm nhiều phân hệ nhỏ hÆ¡n. NhÆ°ng Ä‘iều Ä‘ó không có nghÄ©a là chỉ cần cá»™ng các phân hệ lại là có được hệ thống. Vi thế, cÆ¡ cấu kinh tế trÆ°á»›c hết là tổng thể vá»›i tÆ° cách là má»™t chỉnh thể. Trong chỉnh thể Ä‘ó bao gồm nhiều bá»™ phận nhÆ° các nhóm ngành và các yếu tố cấu thành hệ thống kinh tế của má»—i quốc gia.

- Trong tổng thể nền kinh tế của má»™t nÆ°á»›c, các nhóm ngành và các yếu tố cấu thành hệ thống kinh tế được sắp xếp theo má»™t số lượng và tỉ lệ nhất định. Việc sắp xếp nếu thá»±c hiện khách quan, khoa học, phù hợp vá»›i xu thế thời đại thì nÆ°á»›c Ä‘ó sẽ có cÆ¡ cấu kinh tế hợp lí và ngược lại.

' - Các nhóm ngành và các yếu tố cấu thành hệ thống kinh tế không hoạt Ä‘á»™ng Ä‘Æ¡n lẻ Ä‘á»™c lập mà có mối quan hệ tác Ä‘á»™ng qua lại vá»›i nhau.

b. CÆ¡ cấu kinh tể hợp lí

Đỏ là cÆ¡ cấu kinh tế có khả năng tạo ra quá trình tái sản xuất mở rá»™ng nền kinh tế và thỏa mãn các yêu cầu nhÆ°:

- Phù hợp vá»›i các quy luật khách quan về tá»± nhiên, kinh tế, chính trị, xã há»™i.

- Thể hiện được khả năng sá»­ dụng có hiệu quà các nguồn lá»±c để có thể há»™i nhập vào nền kinh tế khu vá»±c và thế giá»›i, tiến tá»›i sá»± phát triển bền vững.

- Gắn vá»›i xu thế chung cùa khu vá»±c và thế giá»›i.

3. Chuyển dịch cÆ¡ cấu ngành kinh tế

CÆ¡ cấu ngành kinh tế là phạm trù Ä‘á»™ng, nó luôn luôn thay đổi theo từng thời kì phát triển. Chính sá»± thay đổi các yếu tố cấu thành cÆ¡ cấu dẫn đến sá»± phá vỡ tính ổn định và cân đối của nó, rồi lại được Ä‘iều chỉnh để tạo ra tính ổn định và cân đối má»›i. Quá trình thay đổi của cÆ¡ cấu ngành từ trạng thái này sang trạng thái khác ngày càng hoàn thiện hÆ¡n, phù hợp vá»›i môi trường và Ä‘iều kiện phát triển gọi là sá»± chuyển dịch cÆ¡ cấu ngành.

Chuyển dịch cÆ¡ cấu ngành không chỉ là thay đổi về số lượng ngành, tỉ trọng má»—i ngành mà còn là sá»± thay đổi về vị trí, tính chất mối quan hệ trong ná»™i bá»™ cÆ¡ cấu ngành. Việc chuyển dịch cÆ¡ cấu ngành phải dá»±a trên cÆ¡ cấu hiện có và ná»™i dung cùa chuyển dịch là cải tạo cÆ¡ cấu cÅ©, lạc hậu, chÆ°a phù hợp để xây dá»±ng cÆ¡ cấu má»›i tiên tiến, hoàn thiện, Ä‘áp ứng yêu cầu phát triển của đất nÆ°á»›c trong thời đại má»›i.

Chuyển dịch cÆ¡ cấu ngành có ý nghÄ©a đặc biệt quan trọng vá»›i sá»± phát triển kinh tế - xã há»™i của má»—i quốc gia. Nó giúp nền kinh tế phát triển vá»›i tốc Ä‘á»™ nhanh và ổn định. Trong nền kinh tế há»™i nhập quốc tế và khu vá»±c ngày càng phát triển thì việc lá»±a chọn và chuyển dịch hợp lí cÆ¡ cấu ngành thể hiện được các lợi thế tÆ°Æ¡ng đối và khả năng cạnh tranh cùa má»™t quốc gia trong nền kinh tế toàn cầu, là cÆ¡ sở cho sá»± chủ Ä‘á»™ng tham gia và thá»±c hiện há»™i nhập thẳng lợi.

 

dia ly 10 bai 26 co cau nen kinh te