Phân tích bản đồ phân bố dân cư thế giới

Thứ tư , 03/08/2016, 13:38 GMT+7
     

BÀI 25: GIẢI BÀI TẬP PHÂN TÍCH BẢN ĐỒ PHÂN BỐ DÂN CƯ THẾ GIỚI

(Bài 35 - Ban nâng cao)

 

I. HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI THá»°C HÀNH

Câu 1: Hãy xác định các khu vá»±c thÆ°a dân và các khu vá»±c tập trung Ä‘ông Ä‘úc trên thế giá»›i. Nêu ví dụ cụ thể.

Trả lời

- Các khu vá»±c thÆ°a dân (<10 người/km2):

+ Các đảo thuá»™c vòng cá»±c bắc, Ca-na-Ä‘a, Bắc Âu, Bắc Á thuá»™c LB Nga.

+ Miền Tây Hoa Kì, Tây Trung Quốc, vùng núi cao AnÄ‘ét.

+ Vùng hoang mạc: Xa-ha-ra, Ca-la-harri ; Trung và Tây Nam Á; Ô-xtrây-li-a.

+ Vùng rừng rậm Xích đạo: A-ma-dôn, bồn địa Công-gô...

- Các khu vá»±c tập trung dân cÆ° Ä‘ông Ä‘úc (101 - 200 người/km2: và trên 200 người/km2):

+ Châu Á gió mùa: Đông Trung Ọuốc, Nhật Bản, Đông Nam Á, Nam Á.

+ Tây Âu, Nam Âu và Đông Âu cùa châu Âu.

+ Vùng Đông Bắc Hoa Kì.

+ Đồng bằng châu thổ sông Nin và sông Ni-giê ở châu Phi.

* NhÆ° vậy ta có thể thấy:

- Dân cÆ° trên thế giá»›i phân bố rất không đồng đều.

- Đại bá»™ phận dân cÆ° sống ờ bán cầu Bắc, khu vá»±c trù mật nhất là quanh chí tuyến bắc (trừ vùng hoang mạc) và quanh vÄ© tuyến 50°B (Tây Ảu, Đông Bắc Hoa Kì).

- Đại bá»™ phận dân cÆ° sống ở cá»±u lục địa (Á- Âu- Phi).

Câu 2: Tại sao lại có bức tranh phân bố dân cÆ° không đều nhÆ° vậy.

Trả lời

Bức tranh phân bố dân cÆ° thế giá»›i là do sá»± tác Ä‘á»™ng tổng hợp cùa các nhân tố tá»± nhiên và kinh tế - xã há»™i:

- Nhân tố tá»± nhiên:

NÆ¡i nào có các Ä‘iều kiện tá»± nhiên phù hợp vá»›i sinh lí con người, thuận lợi để phát triển sản xuất nÆ¡i Ä‘ó dân cÆ° tập trung Ä‘ông. Trong các nhân tố tá»± nhiên thì khí hậu, nguồn nÆ°á»›c, địa hỉnh và đất Ä‘ai có ảnh hưởng rõ nét nhất.

+ Dân cÆ° tập trung Ä‘ông ở vùng khí hậu ôn hòa, ấm áp (vùng ôn Ä‘á»›i, nhiệt Ä‘á»›i); nÆ¡i có khí hậu khắc nghiệt (nóng quá ờ hoang mạc, lạnh quá ở vùng gần cá»±c, ẩm quá ờ vùng rừng rậm...) thì dân cÆ° thÆ°a thá»›t.

+ Vùng đồng bằng, địa hình bằng phẳng, nguồn nÆ°á»›c dồi dào, đất Ä‘ai màu mỡ nhÆ° các châu thổ sông Hồng, sông Hoàng Hà, sông Trường Giang, sông Nin... thì dân cÆ° Ä‘ông Ä‘úc. Ngược lại, các vùng núi cao Ä‘iều kiện tá»± nhiên khẳc nghiệt (thiếu nÆ°á»›c, đất xấu, Ä‘á»™ dốc lá»›n...) khó khăn cho đời sống và sản xuất thì dân cÆ° thÆ°a thá»›t.

- Nhân tố kinh tế - xã há»™i: (Ä‘óng vai trò quan trọng hàng đầu)

+ Trình Ä‘á»™ phát triển của lá»±c lượng sản xuất: làm thay đổi bức tranh phân bố dân cÆ°, nhiều Ä‘iểm dân cÆ° Ä‘ã mọc lên ờ vùng núi cao, hoang mạc, vùng băng giá và vÆ°Æ¡n ra cả biển.

+ Tính chất của nền kinh tế: Những khu vá»±c dân cÆ° tập trung Ä‘ông Ä‘úc thường gắn vá»›i hoạt Ä‘á»™ng công nghiệp hÆ¡n so vá»›i nông nghiệp (Tây Âu, Nam Âu, Đông Bắc Hoa Kì là những khu vá»±c tập trung nhiều trung tâm công nghiệp nên dân cÆ° Ä‘ông Ä‘úc). Trong hoạt Ä‘á»™ng nông nghiệp, khu vá»±c nào có hoạt Ä‘á»™ng canh tác lúa nÆ°á»›c thì cần nhiều lao Ä‘á»™ng hÆ¡n nên dân cÆ° Ä‘ông Ä‘úc hÆ¡n (nhÆ° khu vá»±c châu Á gió mùa, châu thổ sông Nin, sông Ni-giê...).

+ Lịch sá»­ khai thác lãnh thổ: châu lục, khu vá»±c có lịch sá»­ khai thác lãnh thổ lâu đời (nhÆ° vùng Đông Nam Á, Đông Á, Tây Âu...) có dân cÆ° Ä‘ông Ä‘úc hÆ¡n những châu lục và khu vá»±c má»›i khai thác (châu MÄ©, Ố-xtrây-li-a...).

+ Các dòng chuyển cÆ° ít nhiều tác Ä‘á»™ng tá»›i bức tranh phân bố dân cÆ° của thế giá»›i. Số dân và mật Ä‘á»™ dân số cùa châu MÄ©, Ô-xtrây-Ii-a dang tăng lên nhờ những dòng chuyển cÆ° từ châu Âu, châu Phi và châu Á tá»›i.

 

II. Kiến thức khoa học

1. Tác Ä‘á»™ng của trình Ä‘á»™ phát triển của lá»±c lượng sản xuất đến sá»± phân bố dân cÆ°

Trong sá»± phân bó dân cÆ°, nhân tố tá»± nhiên có vai trò quan trọng nhÆ°ng không phải là nhân tố quyết định, nó chỉ tạo Ä‘iều kiện thuận lợi hoặc gây trở ngại cho sá»± cÆ° trú của con người. Việc tập trung dân cÆ° trên má»™t-lãnh thổ nhất định là do các nhân tố kinh tế - xã há»™i mà trÆ°á»›c hết là trình Ä‘á»™ phát triển của lá»±c lượng sản xuất.

Bức tranh phân bố dân cÆ° thế giá»›i thay đổi cùng vá»›i sá»± phát triển của lá»±c lượng sản xuất:

-Trong xã há»™i nguyên thủy, con người sinh sống bằng săn bắt và hái lượm nay Ä‘ây mai Ä‘ó. Để phục vụ cho cuá»™c sống của má»™t thị tá»™c cần phải có những diện tích đất Ä‘ai rá»™ng lá»›n.

- Việc tập trung dân cÆ° trên má»™t diện tích nhỏ chi có thể có được khi nền nông nghiệp định canh ra đời. Thành phố Ä‘ã mọc lên từ lâu thời chiếm hữu nô lệ, nhÆ°ng chỉ thật sá»± trở thành trung tâm thu hút dân cÆ° từ lúc nền công nghiệp tÆ° bàn chủ nghÄ©a bắt đầu nở rá»™.

- Cùng vá»›i sá»± phát triển của lá»±c lượng sản xuất, bá»™ mặt phân bố dân cÆ° trên Địa Cầu Ä‘ã dần thay đổi. Ngày nay, nhiều trung tâm dân cÆ° lá»›n dã mọc lên ở cả những vùng quanh năm băng giá, ở cả vùng núi cao ba bốn nghìn mét, ờ cả vùng hang mạc nóng bỏng và thậm chí vÆ°Æ¡n ra cả ngoài biên.

Điều kiện tá»± nhiên hầu nhÆ° vẫn thế, nhÆ°ng sá»± phân bố dân cÆ° Ä‘ã trải qua nhiều biến đổi lá»›n lao. Rõ ràng là Ä‘iều kiện tá»± nhiên chỉ tạo ra khả năng cho việc tập trung dân cÆ°, còn khả năng ấy thá»±c hiện nhÆ° thế nào lại là do các nhân tố xã há»™i, trÆ°á»›c hết là trình Ä‘á»™ phát triển của lá»±c lượng sản xuất chi phối.

2. Tính chất của nền kinh tế tác Ä‘á»™ng tá»›i sá»± phân bố dân cÆ° thế giá»›i

Sá»± phân bố dân cÆ° thế giá»›i phụ thuá»™c chặt chẽ vào tính chất của nền kinh tế. Đây cÅ©ng là má»™t trong những nhân tố quyết định sá»± phân bố dân cÆ°.

Nói chung, những khu vá»±c dân cÆ° Ä‘ông Ä‘úc thường gắn vá»›i hoạt Ä‘á»™ng công nghiệp hÆ¡n so vá»›i nông nghiệp.

Trong công nghiệp, mật Ä‘á»™ dân số cao thấp cÅ©ng tùy thuá»™c vào tính chất của từng ngành sản xuất. Trong Ä‘iều kiện hiện nay, nhờ Ä‘iện khí hóa, tá»± Ä‘á»™ng hóa và liên hiệp hóa, nhiều khu vá»±c công nghiệp lá»›n ra đời vá»›i mật Ä‘á»™ dân số không quá cao. KÄ© thuật càng tiên tiến thì mức Ä‘á»™ tập trung dân cÆ° trong các khu vá»±c công nghiệp càng giảm.

Trên thế giá»›i có nhiều khu vá»±c nông nghiệp Ä‘ông dân. Cùng vá»›i hoạt Ä‘á»™ng nông nghiệp nhÆ°ng vẫn có nÆ¡i thÆ°a dân, có nÆ¡i Ä‘ông dân. Điêu này có thể cắt nghÄ©a bằng cÆ¡ câu cây trồng. Việc canh tác lúa nÆ°á»›c Ä‘òi hòi rất nhiêu lao Ä‘á»™ng. Vì vậy, những vùng trồng lúa nÆ°á»›c đồng thời là vùng dân cÆ° trù mật của thế giá»›i. Ngược lại, các vùng trồng lúa mì, ngô dân cÆ° không Ä‘ông lắm do việc trồng các loại cây này không cần nhiều nhân lá»±c.

dia ly 10 bai 25 dia ly 10 bai 30 sgk nang cao giai bai tap dia ly 10 bai 25