Soạn bài các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm

Thứ sáu , 12/08/2016, 10:44 GMT+7
     

SOẠN BÀI CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ, MIÊU TẢ TRONG VĂN BIỂU CẢM

I. TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN BIỂU CẢM

Câu hỏi 1: Hãy chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả trong Bài ca nhà tranh bị gió thu phá và nêu ý nghĩa của chúng đối với bài thơ.

Gợi ý:

Các yếu tố tự sự và miêu tả trong bài thơ Bài ca nhà tranh bị gió thu phá đã gợi ra đối tượng biểu cảm, gửi gắm cảm xúc, khơi gợi lòng thương của con người trước nỗi khổ đau của nhà thơ, đồng thời thể hiện mơ ước cao đẹp đầy tính nhân văn, nhân đạo sâu sắc của Đỗ Phủ. Điều đó thể hiện:

Đoạn 1: Hai câu đầu tác giả dùng yếu tố tự sự, ba câu sau miêu tả. Hai yếu tố này đã tạo nên bối cảnh chung cho bức tranh về cảnh ngộ của nhà thơ.

Đoạn 2: Tự sự kết hợp biểu cảm để thế hiện sự bất lực, nỗi ấm ức của nhà thơ khi bọn trẻ cướp hết những tấm tranh.

Đoạn 3: 6 câu đầu miêu tả về tình cảnh đau khổ của tác giả trong đêm mưa.

Đoạn 4: Biểu cảm.

Câu hỏi 2: Đọc đoạn văn (SGK, tr.137, 138) và trả lời các câu hỏi:

a- Em hãy chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả trong đoạn văn và cảm nghĩ của tác giả. Nếu không có yếu tố tự sự và miêu tả thì yếu tô' biểu cảm có thề bộc lộ được hay không?

b- Đoạn văn trên miêu tả, tự sự trong niềm hồi tưởng. Hãy cho biết tình cảm đã chi phối tự sự và miêu tả như thế nào?

Gợi ý:

a- Trong đoạn vàn trên, các yếu tố miêu tả, tự sự và biểu cảm được thề hiện:

- Đoạn 1: miêu tả bàn chân bố: gan bàn chân bao giờ cũng xám xịt và lỗ rỗ; mu bàn chân mô'c trắng, bong ra từng bãi.v.v...

Qua đó gợi lên một bàn chân vất vả, lam lũ.

- Đoạn 2: kế về công việc của bố.

- Đoạn 3: niềm thương cảm đôi với bố.

Như vậy yếu tô" miêu tả và tự sự đã khơi gợi cảm xúc của người đọc. Nếu không có hai yếu tố trên thì tình cảm của tác giả không thế bộc lộ sâu sắc và tha thiết đến thế.

b- Tinh cảm đã chi phối tự sự và miêu tả. Điều này thể hiện râ't rõ ở đoạn văn trên: bằng niềm thương cảm sâu sắc của con đối với cha do vậy khi hồi tưởng về người cha tác giả chỉ nhớ đến đôi bàn chân dãi dầu mưa nắng mà không nhớ đến những chi tiết khác.

LUYỆN TẬP

Bài tập 1. Kế lại nội dung Bài ca nhà tranh bị gió thu phá của Đỗ Phủ bằng bài văn xuôi biểu cảm.

Gợi ý:

Có thể tham khảo văn bản sau:

Vào tháng Tám, gió thu gào thét đã cuốn đi ba lớp tranh của ngôi nhà Đỗ Phủ. Các mảnh tranh bay khắp nơi, mảnh thì bay sang sông, mảnh treo trên ngọn cây ở tận rừng xa, mảnh thấp lại lộn xuống mương. Nhân cơ hội đó, bọn trẻ con thôn Nam đã xông vào cướp giật những mảnh tranh ngay trước mặt nhà thơ. Vì già yếu ông đành bất lực quay trở về trong khi lòng đầy ấm ức.

Giây lát sau đó, gió lặng, mây đen kéo đến bao phủ mù mịt khắp bầu trời. Mưa càng ngày một dày hạt, mưa triền miên suốt cả đêm, mưa không dứt. Tranh bay mất ba lớp, căn nhà dột nát chẳng chừa một nơi nào. Chiếc chăn cũ đã lâu ngày, mỏng, lạnh tựa như sắt, con nằm ngủ xấu nết, đạp làm cho chăn rách nát. Rét buốt như cứa vào da thịt, từ ngày loạn li tác giả bỗng sinh ra ít ngủ. Người đã thao thức suốt đêm.

Trong đêm đó, Đỗ Phủ đã mơ ước có một căn nhà rộng hàng ngàn gian để che cho khắp thiên hạ, căn nhà đó dù bị mưa gió vẫn vững vàng như thạch bàn. Và tác giả đã thốt lên: Than ôi! Bao giờ nhà ấy sừng sững dựng trước mắt, riêng lều ta nát, chịu chết rét cũng được!

Bài tập 2- Trên cơ sở văn bản Kẹo màu (SGK, tr. 138,139) viết thành một bài văn biểu cảm.

Gợi ý:

Trên cơ sở các nội dung chính trong văn bản, HS tự viết lại thành một bài văn biểu cảm.