Soạn bài câu đặc biệt

Thứ hai , 15/08/2016, 10:13 GMT+7
     

SOẠN BÀI CÂU ĐẶC BIỆT

I. THẾ NÀO LÀ CÂU ĐẶC BIỆT?

Câu hỏi 1: Cho ba câu sau:

- Ôi, em Thủy! Tiếng kêu sửng sốt của cô giáo làm em giật mình. Em bước vào lớp.

Câu được in đậm có cấu tạo như thế nào? Hãy thảo luận với các bạn và lựa chọn một câu trả lời đúng.

Gợi ý:

Câu in đậm “Ôi, em Thủy” là câu có cấu tạo không theo mô hình chủ ngữ, vị ngữ.

- HS lựa chọn phương án 

C: Đó là câu không thể có chủ ngữ, vị ngữ.

Vậy, từ đây HS dễ dàng nhận thấy câu đặc biệt là lọai câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ.

II. TÁC DỤNG CỦA CÂU ĐẶC BIỆT

Câu hỏi: Xem bảng (SGK, tr. 28), chép lại vào vở rồi đánh dấu nhân vào ô thích hợp.

Gợi ý:

HS căn cứ vào các gợi ý sau để điền vào bảng trong vở:

- Một đêm mùa xuân: Xác định thời gian, nơi chốn.

- Tiếng reo. Tiếng vỗ tay: Liệt kê thông báo về sự tồn tại của sự vật.

- "Trời ơi!": Bộc lộ cảm xúc.

- Sơn! Em Sơn! Sơn ơi!

- Chị An ơi!

=> Gọi đáp.

Từ việc làm bài tập trên, HS có thể dễ dàng rút ra được tác dụng của câu đặc biệt:

- Nêu lên thời gian, nơi chốn diễn ra sự việc được nói đến trong đoạn

- Liệt kê thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng.

- Bộc lộ cảm xúc.

- Gọi đáp.

LUYỆN TẬP

Bài tập 1 và 2. Tìm trong các ví dụ trong SGK, tr. 29 câu đặc biệt và câu rút gọn. Mỗi câu đặc biệt và câu rút gọn em vừa tìm được trong bài có tác dụng gì?

Gợi ý:

a. Trong VD a không có câu đặc biệt mà chỉ có các câu rút gọn sau:

- “Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê rõ ràng, dễ thấy. Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm”

- “Nghĩa là phải ra sức tuyên truyền, giải thích, tổ chức, sắp xếp, lãnh đạo làm cho tinh thần yêu nước cua tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc cứu nước, công việc kháng chiến.”

Hai câu rút gọn trên có tác dụng: Làm cho câu gọn hơn, tránh lặp những từ ngữ đả xuất hiện trong câu đứng trước.

b. VD b không có câu rút gọn, chỉ có câu đặc biệt: “Ba giây... Bôn giây... Năm giây... Lâu quá!”.

Tác dụng: Xác định về thời gian ở các câu “Ba giây... Bốn giây... Nãm giây.. ”, và bộc lộ cảm xúc ơ câu “Lâu quá!”

c. Trong VD c, không có câu rút gọn mà chí có câu đặc biệt: “Một hồi còi”.

=> Câu đặc biệt có tác dụng: Liệt kê thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng.

d. VD gồm có các câu đặc biệt và câu rút gọn sau:

- Câu đặc biệt: “Lá ơi!”

Tác dụng: Gọi đáp.

- Câu rút gọn: “Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi. Bình thường lắm, chẳng có gì đáng kể đâu.”

=> Tác dụng làm cho câu gọn hơn: “Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi”. Và tránh lặp lại từ ngữ đã xuất hiện ở câu trước: “Bình thường lắm, chẳng có gì đáng kể đâu”.

Bài tập 3. Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 5-7 câu) tả cảnh quê hương em, trong đó có một vài câu đặc biệt.

Gợi ý:

HS tự viết một đoạn văn ngắn từ 5-7 câu, trong đó có sử dụng câu đặc biệt. Các em có thề tham khảo đoạn văn sau đây.

Mùa thu! Bầu trời trong xanh lộng gió. Tiếng chim líu lo trước hiên nhà. Nắng nhảy nhót phía trước con đường làng quanh co uốn khúc. Con sông nước chảy hiền hòa, ôm lấy làng quê như người mẹ dịu hiền đang vỗ về đứa con yêu. Cây bàng già, cành khẳng khiu, da xù xì đang cất giọng tâm tình với mấy trẻ nhỏ dưới một sắc vàng quen thuộc. Ôi! Yêu biết mấy mùa thu quê hương.

cau dac biet soan bai cau dac biet