Soạn bài câu nghi vấn tiếp theo

Thứ tư , 03/08/2016, 10:39 GMT+7
     

SOẠN BÀI CÂU NGHI VẤN TIẾP THEO

A. YÊU CẦU

- Hiểu rõ câu nghi vấn không chỉ dùng để hỏi mà còn dùng đế cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe dọa, bộc lộ tình cảm, cảm xúc... và không yêu cầu người đối thoại trả lời.

Trong một số trường hợp, nếu không dùng để hỏi, câu nghi vấn có thể kết thúc bằng dấu chấm, dấu chấm than hoặc dấu chấm lửng.

- Biết sử dụng câu nghi vấn phù hợp với tình huống giao tiếp.

B. GỢI Ý TRẢ LỜI CÂU HỎI, BÀI TẬP PHẦN BÀI HỌC

Những chức năng khác

Xét những đoạn trích sau và trả lời câu hỏi. (SGK, t.2, tr. 21)

Câu hỏi :

- Trong những đoạn trích trên, đoạn nào là câu nghi vấn ?

- Câu nghi vấn trong những đoạn trích trên có dùng để hỏi hay không? Nếu không dùng để hỏi thì dùng để làm gì ?

- Nhận xét về dấu kết thúc trong những câu nghi vấn trên. (Có phải bao giờ cũng là dấu chấm hỏi không ?)

Gợi ý

- Những câu nghi vấn :

a) Những người muôn năm cũ Hồn ở đâu bây giờ ?

b) - Mày định nói cho cha mày nghe đấy à ?

c) Có biết không ?... Lính đâu ? Sao bay dám để nó chạy xồng xộc vào đây như vậy? Không còn phép tắc gì nữa à ?

d) Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao ?

e) - Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ lại là đúng nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy !

- Câu nghi vấn trong những đoạn trích trên không dùng để hỏi mà dùng để :

a) bộc lộ tình cam, cảm xúc (sự hoài niệm, tiếc nuối).

b) chửi mắng, đe dọa.

c) đe dọa, ra oai (cả bốn câu).

d) khẳng định.

e) bộc lộ cảm xúc (ngạc nhiên - cả hai câu).

- Kết thúc câu nghi vấn thường dùng dấu hỏi, có khi không dùng dấu hỏi (vi dụ câu thứ hai ở (e) dùng dấu chấm than).

PHẦN LUYỆN TẬP

Bài tập 1. Đọc những đoạn trích sau và trả lòi câu hỏi. (SGK, t.2, tr. 22- 23) 

Câu hỏi :

- Trong những đoạn trích trên, câu nào là câu nghi vấn ?

- Những câu nghi vấn đó được dùng để làm gì ?

Gợi ý

- Các câu nghi vấn trong các đoạn trích trên :

a) Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư?

b) Nào đâu những đêm vàng bên hờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?

Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn 

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới ?

Đâu những hình minh cây xanh nắng gội,

Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng ?

Dâu những chiều lênh láng máu sau rừng 

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Để ta chiếm lấy phần riêng bí mật ?

... Thời oanh liệt nay còn đâu ?

c) Sao ta không ngắm sự biệt li theo tâm hồn một chiếc lá nhẹ nhàng rơi ?

d) Ôi, nếu thế thì còn đâu một quả bóng bay ?

- Những câu nghi vấn đó dùng để :

a) bộc lộ cảm xúc (nỗi buồn khi nghĩ về cuộc đời);

b) phủ định; bộc lộ cảm xúc, tình cảm (nỗi nhớ tiếc về quá khứ huy hoàng);

c) cầu khiến; bộc lộ cảm xúc, tình cảm (bày tỏ một ý kiến, một suy nghĩ);

d) phủ định; bộc lộ cảm xúc.

Bài tập 2. Xét những đoạn trích sau và trả lời câu hỏi. (SGK, t.2, tr. 23)

Câu hỏi :

- Trong những đoạn trích trên, câu nào là câu nghi vấn ? Đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu nghi vấn ?

- Những câu nghi vấn đó được dùng để làm gì ?

- Trong những câu nghi vấn đó, câu nào có thể thay thế được bằng một câu không phải là câu nghi vấn mà có ý nghĩa tương đương ? Hãy viết những câu có ý nghĩa tương đương đó.

Gợi ý

- Các câu nghi vấn có hình thức cuối câu là dấu chấm hỏi và có từ để hỏi (in đậm) :

a) - Sao cụ lo xa quá thế?

Tội gì bây giờ nhịn đói mà tiền để lại ?

Ăn mãi hết đi thì đến túc chết lấy gì mà lo liệu?

b) Cả đàn bò giao cho thằng bé không ra người không ra ngợm ấy, chăn dắt làm sao ?

c) Ai dám bảo thảo mộc tự nhiên không có tình mẫu tử ?

d) - Thằng bé kia, mày có việc gì ? Sao lại đến đây mà khóc ?

- Các câu nghi vấn dùng để :

a) phủ định (cả ba câu);

b) bộc lộ sự băn khoăn, ngần ngại;

c) khẳng định;

d) hỏi (cả hai câu).

- Những câu nghi vấn sau có thể thay thế bằng một câu không phải nghi vấn nhưng có ý nghĩa tương đương :

a) - Cụ không phải lo xa quá thế.

Bây giờ không nên nhịn đói mà tiền để lại.

Ăn mãi hết đi thì đến lúc chết không có tiền để mà lo liệu.

b) Cả đàn bò giao cho thằng bé không ra người không ra ngợm ẩy, khó mà chăn dắt được.

c) Thảo mộc tự nhiên cũng có tình mẩu tử đấy chứ !

Bài tập 3. Đặt hai câu nghi vấn không dùng để hỏi mà để :

- Yêu cầu một người bạn kể lại nội dung của một bộ phim vừa được trình chiếu

- Bộc lộ tình cảm, cảm xúc trước số phận của một nhân vật văn học.

Gợi ý

- Sao bạn không kể về nội dung bộ phim Đất phương Nam mà bạn vừa xen cho chúng mình nghe với nhỉ ?

- Thời ấy, sao lại có một người phụ nữ nông dân khổ cực đến tột cùng nhi chị Dậu đến thế ?

Bài tập 4. Trong giao tiếp, nhiều khi những câu nịhi vấn như : "Anh ăn cơm chưa “Cậu đọc sách đấy à ?”, “Em đi đâu đấy ?” không nhằm để hỏi. Vậy trong những trường hợp đó, câu nghi vấn dùng để làm gì ? Mối quan hệ giữí người nói và người nghe ở đây như thế nào ?

Gợi ý

Khi giao tiếp, nếu người nói và người nghe có quan hệ gần gũi, thân mật người ta có thể dùng câu có hình thức nghi vấn để chào hỏi nhau chứ không dùng để hỏi. Trong trường hợp này, người được hỏi không cần trả lời những điều người hỏi hỏi mà chỉ cần chào lại. Lời đáp lại có khi cũng là câu hỏi. Ví dụ :

- Em đi đâu đấy ?

- Anh đang học bài đấy à ?

cau nghi van soan bai cau nghi van soan bai cau nghi van tiep theo