Soạn bài câu trần thuật

Thứ tư , 03/08/2016, 12:06 GMT+7
     

SOẠN BÀI CÂU TRẦN THUẬT

A. YÊU CẦU

- Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu trần thuật. Câu trần thuật có đặc điểm hình thức: khi viết, thường kết thúc câu bằng dấu chấm, nhưng đôi khi dùng dấu chấm than hoặc chấm lửng.

- Nắm vững chức năng của câu trần thuật. Đó là chức năng dùng để kể, thông báo, nhận định, miêu tả... Ngoài ra, nó còn có chức năng yêu cầu, đề nghị hay bộc lộ tình cảm, cảm xúc...

- Biết sử dụng câu trần thuật phù hợp với tình huống giao tiếp. Viết được các đoạn văn liên kết mạch lạc, chặt chẽ.

B. GỢI Ý TRẢ LỜI CÂU HỎI, BÀI TẬP

PHẦN BÀI HỌC

I. Đặc điểm hình thức và chức năng

Đọc các đoạn văn sau và trả lời câu hỏi. (SGK, t.2, tr. 45)

Câu hỏi:

- Những câu nào trong đoạn trích trên không có đặc điểm hình thức của câu nghi vấn, cùu cầu khiến hoặc câu cảm thán ?

- Những câu này, dùng để làm gì?

- Trong các kiểu câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán và trần thuật, kiểu câu nào được dùng nhiều nhất ? Vì sao?

Gợi ý

- Trong các câu trên, trừ câu Ôi Tào Khê ! là câu có đặc điểm hình thức câu cảm thán, các câu còn lại đểu không có đặc điểm hình thức của câu nghi vấn, câu cầu khiến hoặc câu cảm thán. Những câu này là những câu trần thuật.

- Trong (a), các câu thứ nhất và thứ hai dùng để trình bày suy nghĩ của người viết về truyền thống của dân tộc, câu thứ ba là câu yêu cầu.

Trong (b), câu thứ nhất dùng để kể lại sự việc, câu thứ hai dùng để thông báo.

Trong (c), cả hai câu dùng để miêu tả.

Trong (d), trừ câu thứ nhất là câu cảm thán, câu thứ hai dùng để nhận định, câu thứ ba dùng để bộc lộ tình cảm.

- Trong các kiểu câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán và trần thuật, kiểu câu trần thuật được dùng nhiều nhất vì câu trần thuật có nhiều chức năng khác nhau như : kể, tả, yêu cầu, đề nghị, bộc lộ tình cảm... dùng để thực hiện nhiều mục đích giao tiếp khác nhau của con người.

II. Luyện tập

Bài tập 1. Hãy xác định kiểu câu và chức năng của các câu sau đây:

(SGK t.2, tr. 46- 47)

Gợi ý

- Các câu trong (a) đều là những câu trần thuật, chức năng câu thứ nhất dùng để kể, câu thứ hai và câu thứ ba dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc.

- Trong (b), câu thứ nhất là câu trần thuật dùng để kể, câu thứ hai là câu cảm thán dùng để bộc lộ cảm xúc, câu thứ ba và thứ tư là câu trần thuật nhằm bộc lộ tình cảm.

Bài tập 2. Đọc câu thứ hai trong phần dịch nghĩa bài thơ Ngắm trăng của Hồ Chí Minh (Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?) và câu thứ hai trong phần dịch thơ (Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ ). Cho nhận xét về kiểu câu và ý nghĩa của hai câu đó.

Gợi ý

Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào ? là câu nghi vấn. Cáu này đúng với nguyên bản chữ Hán Đối thử lương tiêu nại nhược hà ? Còn câu Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ là một câu trần thuật.

Cả hai câu đều diễn đạt ý: trước cảnh đẹp đêm nay khiến cho nhà thơ muốn làm một điều gì đấy, không thể nào vô tình được.

Bài tập 3. Xác định ba câu sau đây thuộc kiểu câu nào và được sử dụng để làm gì. Hãy nhận xét về sự khác biột ý nghĩa của những câu này.

a) Anh tắt thuốc lá đi !

b) Anh có thể tắt thuốc lá được không?

c) Xin lỗi, ở dây không được hút thuốc lá.

Gợi ý

(a) là câu cầu khiến, (b) là câu nghi vấn, (c) là câu trần thuật. Mục đích của cả ba câu dùng để cầu khiến, tuy nhiên, mức độ cầu khiến ở ba câu khác nhau : (a) yêu cầu thẳng thắn, nghiêm khắc, (b) yêu cầu nhẹ nhàng, (c) yêu cầu nhã nhặn, lịch sự.

Bài tập 4. Những câu sau đây có phải là câu trần thuật không ? Những câu này dùng để làm gì ?

a) Đêm nay, đến phiên anh canh miếu thờ, ngặt vì cất dở me rượu, em chịu khó thay anh, đến sáng thì vê.

(Thạch Sanh)

b) Tuy thế, nó vẩn kịp thì thầm vào tai tôi : “Em muốn cả anh cùng đi nhận giải.”.

(Tạ Duy Anh, Bức tranh em gái tôi)

Gợi ý

Cả câu (a) và (b) đều là câu trần thuật. Câu (a) trình bày ý kiến, yêu cầu (của Lí Thông đối với Thạch Sanh); câu (b) kể lại hành động của nhân vật (người em gái nói với anh mình).

Bài tập 5. Đặt câu trần thuật dùng để hứa hẹn, xin lỗi, cảm ơn, chúc mừng, cam đoan.

Gợi ý

Ví dụ :

- Hứa hẹn : Tớ hứa với cậu là tớ sẽ về sớm.

- Xin lỗi: Mình thành thật xin lỗi bạn.

- Cảm ơn : Cháu xin cảm ơn bác!

- Chúc mừng : Chúc mừng sinh nhật Lan Anh!

- Cam đoan : Tôi cam đoan đây là hàng có chất lượng tốt.

Bài tập 6. Viết một đoạn văn đối thoại ngắn có sử dụng cả bốn kiểu câu đã học.

Gợi ý

Em có thể viết một đoạn vãn có đối thoại sẽ dễ dàng vận dụng được nhiều kiểu câu hơn.

cau tran thuat soan bai cau tran thuat