Soạn bài dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy

Thứ ba , 16/08/2016, 10:05 GMT+7
     

SOẠN BÀI DẤU CHẤM LỬNG VÀ DẤU CHẤM PHẨY

I. DẤU CHẤM LỬNG

Câu hỏi 1: Trong các câu trong SGK, tr.121, dấu chấm lửng dùng để làm gì?

Gợi ý:

Dấu chấm lửng trong các câu trên dùng để:

a. Dấu châm lửng dùng đế tỏ rõ còn nhiều vị anh hùng nữa chưa được kể tên ra.

b. Dấu chấm lửng dùng đế biểu thị sự ngắt quãng trong lời nói của nhân vật do quá mệt mỏi và hoảng sợ.

c. Dấu chấm lửng có chức năng làm giãn nhịp điệu của câu văn, chuẩn bị cho sự xuất hiện của từ “bưu thiếp”.

Câu hỏi 2: Từ bài tập trên, rút ra kết luận về công dụng của dấu châm lửng.

Gợi ý:

Công dụng của dấu châm lửng:

- Tỏ ý còn nhiều sự vật, hiện tượng chưa liệt kê hết

- Thể hiện chỗ lời nói bỏ dở hay ngập ngừng, ngắt quãng

- Làm giãn nhịp điệu cho câu văn, chuẩn bị cho sự xuất hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung bất ngờ hay hài hước, châm biếm.

II. DẤU CHẤM PHẨY

Câu hỏi 1. Trong các câu trong SGK, tr. 122, dấu chấm phẩy dùng để làm gì? Có thể thay nó bằng dấu phẩy được không? Vì sao?

Gợi ý:

a. Dấu chấm phẩy dùng để đánh dấu ranh giới giữa các vế của nột câu ghép có quan hệ chặt chẽ với nhau về mặt ý nghĩa, vế sau có nhiệm vụ giải thích cho ý trước. Trong câu này có thể thay dấu chấm phẩy bằng dấu phẩy vì đây là một câu ghép, mà trong câu ghép thì thường các vế được ngăn cách với nhau bằng dâu phẩy.

b. Dấu chấm phẩy dùng để đánh dấu giữa các vế của một câu ghép có cấu tạo phức tạp. trong câu này không thể thay dâu chấm phẩy bằng dâu phẩy mà phải dùng kết hợp cả hai loại dấu: dấu phẩy dùng để ngăn cách các thành phần có cấu tạo ngang nhau, dấu châm phẩy dùng để phân giới các bộ phận liệt kê. 

Câu hỏi 2: Từ bài tập trên, rút ra kết luận về công dụng của dấu chấm phẩy.

Gợi ý:

Dấu chấm phẩy dùng để:

- Đánh dấu ranh giới giữa các vế của câu ghép có cấu tạo phức tạp.

- Đánh dấu ranh giới giữa các bộ phận trong phép liệt kê phức tạp. 

LUYỆN TẬP

Bài tập 1: Dấu chấm lửng dùng đế làm gì?

Gợi ý:

a- Dấu chấm lửng dùng dể biểu thị lời nói ngập ngừng, ngắt quãng do sợ hãi và lúng túng.

b- Dấu chấm lửng dùng đế biểu thị câu nói bỏ dở.

c- Dấu chấm lửng dùng để biểu thị sự liệt kê chưa đầy đủ.

Bài tập 2: Nêu rõ công dụng của dấu chấm phẩy trong mỗi câu.

Gợi ý:

Dấu chấm phẩy trong mỗi câu có công dụng như sau:

a. Dấu châm phẩy dùng để ngăn cách các vế của câu ghép mà giữa các vế có quan hệ gần gũi với nhau về mặt ý nghĩa và kết cấu ngữ pháp.

b. Dấu chấm phẩy dùng đề ngăn cách các vế của câu ghép mà giữa các vế có quan hệ gần gũi với nhau về ý nghĩa.

c. Dấu châm phẩy dùng để ngăn cách giữa các vế của câu ghép có quan hệ gần gũi.

Bài tập 3: Viết một đoạn văn về ca Huế trên sông Hương, trong đó:

a. Có dùng dấu chấm lửng.

b. Có dùng dâu chấm phẩy.

Gợi ý:

HS tự viết một đoạn văn về ca Huế trên sông Hương, trong đó có sử dụng dấu chấm phẩy và dấu chấm lửng.

Có thế tham khảo đoạn văn sau:

“Xứ Huế thơ mộng không chỉ được mọi người biết đến trong tà áo dài tha thướt và chiếc nón bài thơ của các cô gái, hay Huế đâu chỉ được biết đến với dòng sông Hương thơ mộng với những cảnh đẹp làm mê hoặc lòng người! Đến với Huế thân thương, du khách còn được thưởng thức những làn điệu dân ca vô cùng phong phú và đa dạng: đó là những điệu hò giã gạo, giã vôi, giã điệp... nghe náo nức và nồng hậu tình người; những làn điệu như Nam ai, Nam bình, quả phụ, tương tư khúc, hành vân nghe buồn man mác, thương cảm, bi ai... Đề rồi khi du khách tạm biệt Huế, lòng không khỏi vấn vương, tiếc nuôi!”.