Soạn bài hội thoại

Thứ năm , 04/08/2016, 09:07 GMT+7
     

SOẠN BÀI HỘI THOẠI

A. YÊU CẦU

- Nắm được khái niệm về vai xã hội: Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đôi với ngưòi khác trong cuộc thoại. Vai xã hội được xác định bằng các quan hệ xã hội (như quan hệ trên - dưới hay ngang hàng theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và xã hội; quan hệ thân sơ theo mức độ quen biết, thân tình).

- Biết vận dụng hiểu biết vể vai xã hội để khi tham gia hội thoại, xác định đúng vai mình mà chọn cách nói cho phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả trong giao tiếp.

B. GỢI Ý TPÀ LỜI CÂU HỎI, BÀI TẬP

PHẦN BÀI HỌC

I. Vai xã hội trong hội thọai

Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi. (SGK, t.2, tr. 92- 93)

Câu hỏi:

1. Quan hệ giữa các nhân vật tham gia hội thoại trong đoạn trích trên là quan hệ gì? Ai ở vai trên, ai ở vai dưới?

2. Cách xử sự của ngưòi cô có gì đáng chê trách ?

3. Tìm những chi tiết cho thấy nhân vật chú bé Hồng đã cố gắng kìm nén sự bất bình của mình để giữ được thái độ lễ phép. Giải thích vì sao Hồng phải làm như vậy.

Gợi ý

1. Quan hệ giữa các nhân vật tham gia hội thoại trong đoạn trích trên là quan hệ gia tộc. Người cô thuộc vai trên, bé Hồng thuộc vai dưới.

2. Người cô cư xử thiếu thiện chí, không có tình thương cháu. Cách cư xử này không phù hợp với quan hệ ruột thịt, vừa không thể hiện được tư cách của người bê trên phải thành tâm, đại lượng với người bề dưới.

3. Những chi tiết cho thấy nhân vật chú bé Hồng đã cố gắng kìm nén sự bất bình của mình để giữ được thái độ lễ phép :

(SGK, t.2, tr. 92- 93)

PHẦN LUYỆN TẬP

Bài tập 1. Hãy tìm những chi tiết trong bài Hịch tướng sĩ thể hiện thái độ vừa nghiêm khác vừa khoan dung của Trần Quốc Tuấn đối với binh sĩ dưới quyền.

Gợi ý

Thái độ vừa nghiêm khắc vừa khoan dung của Trần Quốc Tuấn đối với binh sĩ dưới quyền trong bài Hịch tướng sĩ :

- Nghiêm khắc khi phê phán thái độ bàng quan, thiếu trách nhiệm của tướng sĩ. Lời phê phán là những lời nói thẳng, gần như sỉ mắng : “không biết lo”, “không biết thẹn”, “không biết tức”, “không biết căm”; có lúc mỉa mai, chế giễu : “cựa gà trống không đâm thủng áo giáp của giặc”, “mẹo cờ bạc không thể dùng làm mưu lược nhà binh”, “chén rượu ngon không thể làm cho giặc say chết”, “tiếng hát hay không thể làm cho giặc điếc tai”.

- Trần Quốc Tuấn đưa ra những lời khuyên, lời động viên, khích lệ, chỉ ra những việc mà tướng sĩ nên làm : “Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi muốn vui vẻ phỏng có được không ?”, “tập dượt cung tên khiến cho người người giỏi như Bàng Mông, nhà nhà đểu là Hậu Nghệ”...

Bài tập 2. Đọc đoạn trích dưới đây và trả lời câu hỏi. (SGK, t.2, tr. 94- 95) 

Gợi ý

a) Xét vể địa vị xã hội thì ông giáo có địa vị cao hơn một nông dân như lão Hạc, nhưng xét về tuổi tác thì lão Hạc lại cao hơn ông giáo. Khi tham gia hội thoại, hai người đều thể hiện đúng vai của mình.

b) Ông giáo có thái độ vừa kính trọng, vừa thân tình với lão Hạc, thể hiện qua lời thoại của nhân vật và qua miêu tả của tác giả :

- Ông giáo nói với lão Hạc bằng lời lẽ ôn tồn, thân mật, nắm vai lão, mời lão hút thuốc, uống nước, ăn khoai.

- Trong xưng hô, ông giáo gọi lão Hạc bằng “cụ”, xưng hô gộp cả hai người lạ “ông con mình”, chứng tỏ ông giáo rất kính trọng người già, khi xưng là tôi là muốn thể hiện quan hệ bình đẳng giữa hai người.

c) Lão Hạc cũng rất quý trọng, thân tình với ông giáo :

- Ông gọi người đối thoại với mình là “ông giáo”, dùng từ “dạy” thay cho từ “nói” để thể hiện sự tôn trọng, xưng hô gộp hai người là “chúng mình”, cách “nói đùa thế” thể hiên sư thân tình.

Khi không được vui lão giữ ý vói ông giáo : “cười đưa đà”, “cười gượng”, thoái thác chuyện ăn khoai, uống nước với ông giáo. Những chi tiết phù hợp với tâm trạng và tính khí của lão Hạc.

Bài tập 3. Hãy thuật lại một cuộc trò chuyện mà em đã được đọc, đã chứng kiến hoặc tham gia. Phân tích vai trò xã hội của những ngưòi tham gia cuộc thoại, cách đối xử của họ với nhau thể hiện qua lời thoại và cử chỉ, thái độ kèm theo lời. 

Gợi ý

Em có thể dẫn ra một đoạn truyện đã được học, được đọc nào đó mà em thích. Tuy nhiên, đoạn truyện đó phải có những lời thoại của các nhân vật. Trên cơ sở nắm được nội dung truyện, em mới có thể phân tích vai trò xã hội của những người tham gia cuộc thoại, cách đối xử của họ với nhau thế hiện qua lời thoại và cử chỉ, thái độ kèm theo lời thoại.

hoi thoai soan bai hoi thoai