Soạn bài lập dàn ý cho bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm

Chủ nhật , 31/07/2016, 15:20 GMT+7
     

SOẠN BÀI LẬP DÀN Ý CHO BÀI VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP VỚI

MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM

 

A. YÊU CẦU

- Nắm được : Dàn ý của một bài vãn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm chủ yếu vẫn là dàn ý của một bài văn tự sự có bố cục ba phần : Mở bài, Thân bài, Kết bài. Trong từng phần, cần đưa các nội dung miêu tả và biểu cảm để dàn ý được hoàn chỉnh hơn.

- Nhận diện được bố cục của một bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm; tìm, lựa chọn và sắp xếp các ý trong bài văn thuộc loại này.

B. GỢI Ý TRẢ LỜI CÂU HỎI, BÀI TẬP PHẦN BÀI HỌC

Dàn ý của bài văn tự sự

Tìm hiểu dàn ý của bài văn tự sự

Đọc bài văn sau rồi thực hiện các yêu cầu nêu bên dưới.

MÓN QUÀ SINH NHẬT

Yêu cầu:

a) Bài văn trên có thể chia làm ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài. Hãy chỉ ra ba phần đó và nêu nội dung khái quát của mỗi phần.

b) Lần lượt tìm và chỉ ra các yếu tố sau :

- Truyện kể về việc gì ? Ai là người kể chuyện (ở ngôi thứ mấy) ?

- Câu chuyện xảy ra ở đâu ? Vào lúc nào ? Trong hoàn cảnh nào ?

- Chuyện xảy ra với ai ? Có những nhân vật nào ? Ai là nhân vật chính ? Tính cách của mỗi nhân vật ra sao ?

- Củu chuyện diễn ra như thế nào ? (Mở đầu nêu vấn đề gì ? Đỉnh điểm câu chuyện ở đâu ? Kết thúc ở chỗ nào ? Điểu gì đã tạo nên sự bất ngờ ?)

- Các yếu tố miêu tả, biểu cảm được kết hợp và thể hiện ở những chỗ nào trong truyện ? Nêu tác dụng của những yếu tố miêu tả và biểu cảm này.

c) Những nội dung trên (cãu b) được tác giả kể theo thứ tự nào ? (Tuần tự theo thời gian trước — sau hay có gì đảo ngược, từ hiện tại nhớ về quá khứ).

Gợi ý

a) Bài văn trên có thể chia làm ba phần :

- Mở bài (từ đầu đến “bao nhiêu thứ bày biện trên bàn”) : Quang cảnh chung của buổi sinh nhật Trang.

- Thân bài (từ “vui thì vui thật” đến “Trinh vẫn lặng lẽ cười, chỉ gật đầu không nói”) : Món quà sinh nhật độc đáo của người bạn.

- Kết bài (còn lại): Cảm nghĩ của Trang về món quà của người bạn.

b) Tìm hiểu về câu chuyện trên.

- Truyện kể về sinh nhật của Trang. Người kể chuyện ở ngôi thứ nhất “tôi”.

- Câu chuyên xảy ra ở nhà của Trang, vào buổi sáng.

- Truyện có những nhân vật như Trinh, Trang, Thanh. Trong đó, Trinh là nhân vật chính. Trinh hiền lành, chu đáo, rất trân trọng và nâng niu tình bạn. Trang có lúc hiểu nhầm bạn nhưng cũng rất quý và thương yêu bạn, lo lắng cho bạn.

- Câu chuyện diễn ra như sau: Ngày sinh nhật Trang, bạn bè đến đông đủ, họ tặng Trang rất nhiều quà. Trinh đến muộn làm Trang lo lắng. Món quà Trinh tặng là một chùm ổi mà Trinh tự tay chăm sóc, có ý từ trước dành làm quà tặng Trang ngày sinh nhật. Đó là món quà bất ngờ và nhiều ý nghĩa.

- Yếu tố miêu tả, biểu cảm thể hiện ở đoạn kể về cây ổi, chùm ổi và đoạn kết của truyện. Những yếu tố miêu tả và biểu cảm này làm cho câu chuyện thêm sinh động, gợi cảm.

c) Câu chuyện được kể theo trình tự thời gian (diễn biến của buổi sinh nhật), nhưng trong khi kể tác giả đã dùng hồi ức, ngược thời gian để nhớ về những sự việc diễn ra trước đó đã lâu.

PHẦN LUYỆN TẬP

Bài tập 1. Từ văn bản Cô bé hán diêm, hãy lập ra một dàn ý cơ bản theo gợi ý sau :

a) Mở bài

Giới thiệu ai ? Trong hoàn cảnh nào ?

b) Thân bài

Nêu các sự việc chính xảy ra với nhân vật theo trật tự thòi gian (lúc đầu, sau đó, tiếp theo) và kết quả (Mấy lần quẹt diêm ? Mỏi lần diễn ra như thế nào và kết quả ra sao ?). Trong khi nêu các sự viộc chính, chỉ ra các yếu tố miêu tả và biểu cảm được sử dụng trong đó.

c) Kết bài

Kết cục số phận của nhân vật như thế nào và cảm nghĩ của người kể ra sao ?

Gợi ý

a) Mở bài

Giới thiệu em bé bán diêm (gia cảnh của em) và đêm giao thừa.

b) Thân bài

- Em bé không bán được diêm nên không dám về nhà vì sợ bố đánh.

- Em tìm một góc tường ngồi tránh rét.

- Em vẫn thấy lạnh “đôi bàn tay cứng đờ ra”, em quyết định quẹt diêm :

+ Em liều đánh một que diêm để sưởi ấm. Em tưởng như mình đang ngồi trước một lò sưởi. Que diêm tắt, em trở lại lạnh cóng.

+ Em đánh que diêm thứ hai, em tường tượng ra một bàn ăn thịnh soạn có cả một con ngỗng quay. Que diêm tắt, em trở về với cảnh nghèo khổ.

+ Em đánh que diêm thứ ba, một cây thông Nồ-en “trang trí lộng lẫy” hiện ra cùng với “hàng ngàn ngọn nến sáng rực”. Que diêm tắt, những ngọn nến bay vẻ trời.

+ Em đánh que diêm thứ tư thấy “bà em đang mỉm cười với em”. Que diêm tắt, em muốn níu bà ở lại.

+ Em đánh tất cả các que diêm còn lại.

c) Kết bài

Em bé bán diêm chết trong đêm giao thừa. Mọi người qua đường không ai biết điều kì diệu mà em đã thấy.

Bài tập 2. Lập dàn ý cho đề bài : “Hãy kể về một kỉ niệm với người bạn tuổi thơ khiến em xúc động và nhớ mãi”.

Gợi ý

a) Mở bài

- Giới thiệu về người bạn.

- Giới thiệu về kỉ niệm khiến em xúc động nhất.

b) Thân bài

- Chuyện xảy ra ở đâu, lúc nào ? Với ai ?

- Chuyện xảy ra như thế nào ? (mở đầu, diễn biến, kết quả).

- Điều gì khiến em xúc động ? Xúc động như thế nào ?

c) Kết bài

Suy nghĩ của em về kỉ niệm đó.