Soạn bài nói giảm nói tránh

Chủ nhật , 31/07/2016, 16:24 GMT+7
     

SOẠN BÀI NÓI GIẢM NÓI TRÁNH

A. YÊU CẦU

- Nắm được : Nói giảm nói tránh là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyên, tránh gây cảm giác đau buồn, ghê sợ, nặng nể; tránh thô tục, thiếu lịch sự.

- Có ý thức vận dụng biện pháp nói giảm nói tránh trong giao tiếp khi cần thiết.

B. GỢI Ý TRẢ LỜI CÂU HỎI, BÀI TẬP PHẦN BÀI HỌC

I. Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh

Bài tập 1. Những từ ngữ in đậm trong các đoạn trích sau đây có nghĩa gì ? Tại sao người viết, người nói lại dùng cách diễn đạt đó ?

- Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả nước, đôdng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột.

(Hồ Chí Minh, Di chúc)

Bác đã đi rồi sao, Bác ơi !

Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời

(Tố Hữu, Bác ơi)

- Lượng con ông Độ đây mà... Rõ tội nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ chẳng còn.

(Hồ Phương, Thư nhà)

Gợi ý

Từ ngữ in đậm trong các câu trên đều nói về cái chết. Cách nói trên nhằm giàm nhẹ, tránh đi sự buồn đau, thương tiếc.

Bài tập 2. Vì sao trong câu văn sau đây, tác giả dùng từ ngữ hầu sữa mà không dùng một từ ngữ khác cùng nghĩa ?

Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mật vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, gãi rôm ở sống lung cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng.

(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

Gợi ý

Từ bầu sữa trong câu trên cốt đế tránh thô tục.

Bài tập 3. So sánh hai cách nó sau đây, cho biết cách nói nào nhẹ nhàng, tế nhị hơn đối với người nghe.

- Con dạo này lười lắm.

- Con dạo này không được chăm chỉ lắm.

Gợi ý

Cách nói sau nhẹ nhàng, tế nhị hơn đối với người nghe.

 

PHẦN LUYỆN TẬP

Bài tập 1. Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh sau đây vào chỗ trống l...l: đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau, có tuổi, đi bước nữa.

a) Khuya rồi, mời bà l...l

b) Cha mẹ em l...l từ ngày em còn rất hé, em về ở với bà ngoại.

c) Đây là lớp học dành cho trẻ em l...l.

d) Mẹ đã l...l rồi, nên chú ý giữ gìn sức khoẻ.

e) Cha nó mất, mẹ nó l...l, nên chú nó rất thương nó.

Gợi ý

a) Khuya rồi, mời bà  l đi nghỉ l.

b) Cha mẹ em l chia tay nhau l từ ngày em còn rất bé, em về ở với bà ngoại.

c) Đây là lớp học dành cho trẻ em l khiếm thị l.

d) Mẹ đã l có tuổi l rồi, nên chú ý giữ gìn sức khoẻ.

e) Cha nó mất, mẹ nó l đi bước nữal, nên chú nó rất thương nó.

Bài tập 2. Trong mỗi cặp câu dưới đây, câu nào có sử dụng cách nói giảm nói tránh ?

a1) Anh phải hoà nhã với hạn hè !

a2) Anh nên hoà nhã với hạn hè !

b1) Anh ra khỏi phòng tôi ngay !

b2) Anh không nên ở đây nữa !

c1) Xin đừng hút thuốc trong phòng !

c2) Cấm hút thuốc trong phòng !

d1) Nó nói như thế là thiếu thiện chí.

d2) Nó nói như thế là ác ý.

e1) Hôm qua em hỗn với anh, em xin anh thứ lỗi.

e2) Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi.

Gợi ý

Các câu có sử dụng cách nói giảm nói tránh : (a2), (b2), (C1), (d1), (e2). Những câu còn lại không sử dụng cách nói giảm nói tránh.

Bài tập 3. Khi chê trách một điều gì, để người nghe dễ tiếp nhận, ta thường nói giảm nói tránh bằng cách phủ định điều ngược lại với nội dung đánh giá. Chẳng hạn, đáng lẽ phải nói “Bài thơ cùa anh dở lắm’’ thì lại bảo “Bài thơ của anh chưa được hay lắm’’. Hãy vận dụng cách nói giảm nói tránh như thế để đặt năm câu đánh giá trong những trường hợp khác nhau.

Gợi ý

Ví dụ :

- Cô ấy không được đẹp lắm.

- Anh hát chưa được tốt lắm.

- Có vẻ dạo này cậu không được siêng cho lắm.

- Về môn Toán, em cần phải cố gắng nhiều đấy.

- Thằng út nhà bác cần phải được dạy dỗ thêm.

Bài tập 4. Việc sử dụng cách nói giảm nói tránh là tuỳ thuộc vào tình huống giao tiếp. Trong trường hợp nào thì không nên dùng cách nói giảm nói tránh ?

Gợi ý

Không nên dùng cách nói giảm nói tránh trong trường hợp buộc phải nói đúng mức độ sự thật hoặc cần thiết phải nói thẳng.

noi giam noi tranh soan bai noi giam noi tranh