Soạn bài nói quá

Chủ nhật , 31/07/2016, 15:37 GMT+7
     

SOẠN BÀI NÓI QUÁ

 

A. YÊU CẦU

- Nắm được : Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả; tác dụng của nó là để nhấn mạnh, gây ấn tượng và tăng sức biểu cảm.

- Thực hiện các bài tập về biện pháp tu từ nói quá.

B. GỢI Ý TRẢ LỜI CÂU HỎI, BÀI TẬP

PHẦN BÀI HỌC

Nói quá và tác dụng của nói quá

Đọc các câu tục ngữ, ca dao sau và trả lòi câu hỏi.

Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

(Tục ngữ)

Cày đồng đang buổi ban trưa,

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.

Ai ơi bưng hát cơm đầy.

Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.

(Ca dao)

1. Nói Đêm tháng neun chưa nằm đã sáng, Ngày tháng mười chưa cười đã tối và Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày có quá sự thật không ? Thực chất, mấy câu này nhằm nói điều gì ?

2. Cách nói như vậy có tác dụng gì ?

Gợi ý

Nếu đối chiếu với thực tế thì những câu trên đã nói quá sự thật. Thực ra, câu tục ngữ nói đến thời gian trôi nhanh, câu ca dao nói về sự vất vả của người nông dân khi làm ra hạt gạo, nhưng mức độ, tính chất nội dung của những câu trên đã được phóng đại. Cách nói này nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng, làm tăng sức biểu cảm, diễn đạt sinh động hơn.

PHẦN LUYỆN TẬP

Bài tập 1. Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng trong các ví dụ sau :

a) Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

(Hoàng Trung Thồng, Bài ca vỡ đất)

b) Anh cứ yên tâm, vết thương mới chỉ sướt da thôi. Từ giờ đến sáng em có thể đi lên đến tận trời được.

(Nguyễn Minh Châu, Mảnh trăng cuối rừng)

c) [...] Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước.

(Nam Cao, Chí Phèo)

Gợi ý

a) Có sức người sỏi đá cũng thành cơm : nói quá về sức lao động của con người.

b) (...) em cố thể đi lên đến tận trời được : nói quá về khả năng đi của cô gái.

c) Cái cụ bá thét ra lửa...: nói quá về sự hống hách, nói năng quát tháo ai cũng nể sợ của cụ bá.

Bài tập 2. Điền các thành ngữ sau đáy vào chỗ trống l...l để tạo biện pháp tu từ nói quá : bầm gan tím ruột, chó ăn đá gà ăn sỏi, nở từng khúc ruột, ruột để ngoài da, vắt chân lên cổ.

a) Ở nơi l...l thế này, cỏ không mọc nổi nữa là trồng rau, trồng cà.

b) Nhìn thấy tội ác của giặc, ai ai cũng l...l.

c) Cô Nam tính tình xởi lởi, l...l.

d) Lời khen của cô giáo làm cho nó l...l.

e) Bọn giặc hoảng hồn l...l mà chạy.

Gợi ý

a) Ở nơi lchó ăn đá gà ãn sỏil thế này, cỏ không mọc nổi nữa là trồng rau, trồng cà.

b) Nhìn thấy tội ác của giặc, ai ai cũng lbầm gan tím ruộtl.

c) Cô Nam tính tình xởi lởi, lruột để ngoài dal.

d) Lời khen của cô giáo làm cho nó lnở từng khúc ruộtl.

e) Bọn giặc hoảng hồn lvắt chân lên cổl mà chạy.

Bài tập 3. Đặt câu với các thành ngữ dùng biện pháp nói quá sau đây: nghiêng nước nghiêng thành, dời non híp hiển, lấp biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát ốc.

Gợi ý

- Em phải tìm hiểu ý nghĩa của các thành ngữ này, trước khi đặt câu.

Ví dụ, nghiêng nước nghiêng thành : nghĩa bóng chỉ sắc đẹp tuyệt vời, có sức lôi cuốn kì diệu của người phụ nữ; mình đồng da sắt : có sức khỏe, sức chịu đựng được gian lao vất vả hơn người...

- Đặt câu.

Ví dụ: Nàng công chúa đẹp nghiêng nước nghiêng thành.

Chiến sĩ ta mình đồng da sắt.

Bài tập 4. Tìm năm thành ngữ so sánh có dùng biện pháp nói quá.

Gợi ý

Ví dụ: đen như cột nhà cháy, dữ như cọp, hiền như đất, ngàn căn treo sợi tóc, vắt cổ chày ra nước...

Bài tập 5. Viết một đoạn văn hoặc làm một bài thơ có dùng biện pháp nói quá.

Gợi ý

Em phải định sẵn một vài thành ngữ có dùng biện pháp nói quá để viết đoạn văn hay làm một bài thơ theo đề tài tự chọn.

Bài tập 6. (Thảo luận ờ tổ hoặc ở lớp) Phân biệt biện pháp tu từ nói quá với nói khoác.

Gợi ý

Nói quá và nói khoác đều là phóng đại quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng nhưng khác nhau ở mục đích. Nếu nói quá là biện pháp tu từ nhằm mục đích nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm thì nói khoác lại nhằm làm cho người nghe tin vào những điều không có thực.

noi qua soan bai noi qua