Soạn bài ôn tập về dấu câu

Thứ tư , 24/08/2016, 20:49 GMT+7
     

SOẠN BÀI ÔN TẬP VỀ DẤU CÂU

I. KIẾN THỨC CƠ BẢN

a. Dấu cuối câu

Thông thường, dấu chấm được đặt ở cuối câu trần thuật, dấu chấm hỏi đặt ở cuối câu nghi vấn, dấu chấm than đặt ở cuối câu cầu khiến, câu cám thán. Các loại dấu câu này dùng đế Ä‘ánh dấu kết thúc câu. Ví dụ:

- Trời Ä‘ang mÆ°a to. (Dấu chấm - câu trần thuật)

- Bạn Ä‘ang đọc gì đấy? (Dấu chấm hỏi - câu nghi vấn)

- Tôi hôi hận lắm! (Dấu chấm than - câu cảm thán)

b. Dấu trong câu

Dấu phẩy dùng đế Ä‘ánh dấu ranh giá»›i giữa các bá»™ phận của câu. Cụ thế là:

+ Đánh dấu ranh giá»›i giữa các thành phần phụ của câu vá»›i chủ ngữ và vị ngữ.

Ví dụ: Đằng Ä‘ông, ông mặt trời Ä‘ang từ từ nhô lên. (Dấu phẩy Ä‘ánh dấu ranh giá»›i giừa thành phần phụ trạng ngữ và thành phần chính của câu)

+ Đánh dấu ranh giá»›i giữa các từ ngữ có cùng chức vụ trong câu.

Ví dụ: Dòng sông quê tôi xanh biếc, hiền hoà. (Dâu phẩy Ä‘ánh dấu ranh giá»›i giữa các từ ngữ trong thành phần vị ngữ của câu)

+ Đánh dấu ranh giá»›i giữa má»™t từ ngữ vá»›i bá»™ phận chú thích của nó.

Ví dụ: Lan, má»™t học sinh giỏi của lá»›p, tá»± tin đứng dậy trả lời câu hỏi của cô. (Dấu phẩy Ä‘ánh dấu ranh giá»›i giữa từ Lan và bá»™ phận chú thích má»™t học sinh giỏi của lá»›p)

+ Đánh dấu ranh giá»›i giữa các vế của câu ghép.

Ví dụ: Lắm khi em cÅ©ng nghÄ© nồi nhà cá»­a nhÆ° thế này là nguy hiểm, nhÆ°ng em nghèo sức quá, em Ä‘ã nghÄ© ròng rã hàng mấy tháng cÅ©ng không biết làm nhÆ° thế nào. (Câu ghép có ba vế được Ä‘ánh dấu bằng các dấu phẩy)

II. MỘT SỐ NỘI DUNG MỚI VÀ KHÓ

- Dâu câu có vai trò quan trọng. Nếu đặt dấu câu sai sẽ làm cho câu văn không trong sáng, thiếu rõ ràng, khó hiểu, thậm chí gây ra nhiều cách hiểu khác nhau hoặc hiểu nhầm.

Ví dụ: Câu phán của quan xá»­ kiện "Cho về nhà ở vá»›i chồng cÅ© không được lấy chồng má»›i.” (trong truyện tiếu lâm Việt Nam), do không đặt dấu phẩy nên có thể hiểu theo hai cách khác nhau: “Cho về nhà ở vá»›i chồng củ / không dược lấy chồng má»›i.” và “Cho về nhà ở vá»›i chồng củ không được / lấy chồng má»›i.”

- Ngoài tác dụng cú pháp, dấu câu giúp người đọc hiểu Ä‘úng nghÄ©a của câu, dấu câu còn có tác dụng tu từ. Chẳng hạn, dấu phẩy trong trường hợp sau có tác dụng tạo nhịp Ä‘iệu, nhấn mạnh ná»™i dung cần truvền đạt:

Cối xay tre nặng nề quay, nghìn đời nay, xay nắm thóc. (Thép Má»›i)

 

III. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

1. Đặt dấu chấm vào những chá»— thích hỢp trong Ä‘oạn văn sau Ä‘ây: ...

Gợi ý:

Dấu chấm đặt sau các tố hợp từ:

- ... bên bờ sông LÆ°Æ¡ng.

- ... còn trần trụi Ä‘en xám.

- ... Ä‘ã đến.

- ... những mái nhà tỏa khói.

- ... bụi mÆ°a trắng xóa.

2. Đoạn đối thoại dÆ°á»›i Ä‘ây có dấu chấm hỏi nào làm chÆ°a Ä‘úng không? Vì sao?

Gợi ý:

- ChÆ°a? Dấu chấm hỏi này không Ä‘úng, vì Ä‘ây là câu trần thuật.

Sá»­a lại là: ChÆ°a.

- Nếu tá»›i Ä‘ó... nhÆ° vậy? Dấu chấm hỏi này không Ä‘úng, vì Ä‘ây là câu trần thuật. Sá»­a lại là: Nếu tá»›i Ä‘ó... nhÆ° vậy.

3. Hãy đặt dấu chấm than vào cuối câu thích hợp.

Gợi ý:

- Câu thứ nhất đặt dấu chấm than ở cuối. Vì Ä‘ây là câu cảm thán.

- Câu thứ hai có thế dùng dấu chấm than hoặc dâu chấm. Vì Ä‘ây là câu cầu khiến mang sắc thái tình cảm.

- Câu thứ ba không đặt dấu chấm than. Vì Ä‘ây là câu trần thuật.

4 + 5. (Các em tá»± làm). 

 

BÀI TẬP NÂNG CAO

• ÔN TẬP VỀ DẤU CÂU (Bài 31)

1. Đoạn văn sau dãy dã cố á»· xoá má»™t số dấu câu. Em hãy vận dụng kiến thức về dấu câu Ä‘ã học để khôi phục lại các dâu câu Ä‘ã bị xoá.

Tôi giật sững người Chẳng hiểu sao tôi phải bám chặt lấy tay mẹ Thoạt tiên là sá»± ngỡ ngàng rồi đến hãnh diện sau Ä‘ó là xấu hổ. DÆ°á»›i mắt em tôi tôi hoàn hảo đến thế kia Æ°. Tôi nhìn nhÆ° thôi miên vào dòng chữ đề trên bức tranh: “Anh trai tôi”. Vậy mà dÆ°á»›i mắt tôi thì... (Tạ Duy Anh)

GÆ¡i ý:

Khôi phục lại dấu câu Ä‘ã bị xoá:

Tôi giật sững người. Chẳng hiếu sao tôi phải bám chặt lấy tay mẹ. Thoạt tiên là sá»± ngỡ ngàng, rồi đến hãnh diện, sau Ä‘ó là xấu hổ. DÆ°á»›i mắt em tôi, tôi hoàn hảo đến thế kia Æ° ? Tôi nhìn nhÆ° thôi miên vào dòng chữ đề trên bức tranh: “Anh trai tôi”. Vậy mà dÆ°á»›i mắt tôi thì...

2. Đặt dâu phẩy vào vị trí thích hợp trong các câu sau:

- Thiếu niên nhi đồng là mầm non của đất nÆ°á»›c.

- Sáng hôm ấy băng chiếc xe máy cÅ© bố tôi Ä‘ã chạy về thăm bà ná»™i bị ốm.

- Bác Tâm mẹ của Nam Ä‘ang chăm chú làm việc.

- Ngày xÆ°a có hai anh em nhà kia cha mẹ mất sá»›m phải tá»± Ä‘ùm bọc nuôi nhau.

- Họ hàng nhà cò nhà diệc nhà bồ nông đến ăn ở khúc sông dập dìu tôm cá.

Gợi ý:

Đặt dấu phẩy vào vị trí thích hợp trong câu:

- Thiếu niên, nhi đồng là mầm non của đất nÆ°á»›c.

- Sáng hôm ấy, bằng chiếc xe máy cÅ©, bố tôi Ä‘ã chạy về thăm bà ná»™i bị ốm.

- Bác Tâm, mẹ của Nam, Ä‘ang chăm chú làm việc.

- Ngày xÆ°a, có hai anh em nhà kia, cha mẹ mất sá»›m, phải tá»± Ä‘ùm bọc nuôi nhau.

- Họ hàng nhà cò, nhà dỉệc, nhà bồ nông đến ăn ở khúc sông dập dìu tôm cá.

3. Má»™t bạn học sinh chép lại bài học sau nhÆ°ng quên Ä‘ánh dấu phẩy. Em hãy làm việc này giúp bạn. 

Bà tôi ngồi cạnh tôi chải đầu. Tóc bà Ä‘en và dày kì lạ phủ kín cả hai vai xõa xuống ngá»±c xuống đầu gối. Má»™t tay khẽ nâng má»› tóc lên và Æ°á»›m trên tay bà Ä‘Æ°a má»™t cách khó khăn chiếc lược thÆ°a bằng gá»— vào má»› tóc dày.

Giọng bà trầm bổng ngân nga nhÆ° tiếng chuông. Nó khắc sâu vào trí nhá»› tôi dá»… dàng và nhÆ° những Ä‘óa hoa cÅ©ng dịu dàng rá»±c rỡ đầy nhá»±a sống. Khi bà mỉm cười hai con ngÆ°Æ¡i Ä‘en sầm nở ra long lanh dịu hiền khó tả Ä‘ôi mắt ánh lên những tia sáng ấm áp vui tÆ°Æ¡i. Mặc dù trên Ä‘ôi má ngâm ngăm đả có nhiều nếp nhăn khuôn mặt của bà tôi hình nhÆ° vẫn còn tÆ°Æ¡i trẻ. (M. Go-rÆ¡-ki - TV 5, t.1, GD, 2006)

Gợi ý:

Đánh dấu phẩy:

Bà tôi ngồi cạnh tôi, chải đầu. Tóc bà Ä‘en và dày kì lạ, phủ kín cả hai vai, xõa xuống ngá»±c, xuống dầu gối. Má»™t tay khẽ nâng má»› tóc lên và Æ°á»›m trẽn tay, bà Ä‘Æ°a má»™t cách khó khăn chiếc lược thÆ°a bằng gá»— vào má»› tóc dày.

Giọng bà trầm bổng, ngân nga nhÆ° tiếng chuông. Nó khắc sâu vào trí nhá»› tôi dá»… dàng, và nhÆ° những Ä‘oá hoa, cÅ©ng dịu dàng, rá»±c rỡ, dầy nhá»±a sông. Khi bà mỉm cười, hai con ngÆ°Æ¡i den sẫm nở ra, long lanh, dịu hiền khó tả, Ä‘ôi mắt ánh lên những tia sáng ấm áp, vui tÆ°Æ¡i. Mặc dù trên Ä‘ôi má ngăm ngâm dã có nhiều nếp nhăn, khuôn mặt của bà tôi hình nhÆ° vẫn còn tÆ°Æ¡i trẻ.

 
on tap ve dau cau soan bai on tap ve dau cau