Soạn bài trong lòng mẹ

Thứ bảy , 30/07/2016, 21:21 GMT+7
     

TRONG LÒNG MẸ - NGUYÊN HỒNG

(Trích Những ngày thơ ấu)

A. YÊU CẦU

- Hiểu được tình cảm đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ.

- Thấy được đoạn vãn đã kê lại một cách chân thực và cảm động những cay đắng, tủi cực cùng tình yêu thương cháy bỏng của nhà văn Nguyên Hồng thời thơ ấu với người mẹ bất hạnh.

- Bước đầu hiểu được thể văn hồi kí và nét đặc sắc của thể văn này.

B. GỢI Ý TRẢ LỜI CÂU HỎI, BÀI TẬP

Câu hỏi 1. Phân tích nhân vật người cô trong cuộc đối thoại giữa bà ta với chú bé Hồng.

Gợi ý

Người cô cười hỏi (chứ không phải lo lắng hỏi - cách hỏi thể hiện sự quan tâm, cũng không âu yếm hỏi - cách hỏi thể hiện tình cảm yêu thương cháu). Đó là thái độ hỏi với mục đích khoét sâu thêm hố ngăn cách giữa mẹ và con. Cách hỏi này khiến chú bé nhận ra ý nghĩa cay độc trong giọng nói và nét mặt khi cười “rất kịch” của người cô. Vì thế chú chỉ cúi đầu không đáp.

Mặc dù thấy bé Hồng thương mẹ đến phát khóc, nhưng bà cô vẫn tươi cười kể chuyện, cố ý làm cho chú đau khổ, từ đó để xa lánh, khinh miệt và hận mẹ mình. Biết được ý đồ người cô nên chú đã đối đáp rất thông minh và đầy tự tin : “Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về”. Bà cô không chịu buông tha, vừa bằng cái giọng ngọt ngào, mỉa mai, vừa nhìn chằm chặp vào chú : “Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu !”.

Cái cử chi “vỗ vai cười”, giọng ngân dài, thật ngọt, thật rõ hai tiếng “em bé” của bà cô là cố ý châm chọc, nhục mạ cháu mình.

Vô cảm trước tâm trạng đau đớn, xót xa của người cháu “cười dài trong tiếng khóc”, người cỏ vẫn không chịu buông tha, đã miêu tả một cách tỉ mi tình cảnh túng quẫn, hình ủnh gầy guộc, rách rưới của mẹ chú với vẻ thích thú rõ rệt. Chú bé Hồng càng thấu hiểu tâm địa độc ác của bà cỏ và càng thương mẹ mình hem.

Khi thấy đứa cháu tức tưởi, phẫn uất đến tột đính bà ta mới hạ giọng tỏ ra ngậm ngùi thương xót người đã khuất. Bà cô đã phơi bày bộ mặt giả dối, thâm hiểm mà trơ trẽn của mình.

Qua cuộc đối thoại, ta thấy, đây là một bà cô lạnh lùng, vó cảm trước nỗi đau của những người cùng máu mủ; cay nghiệt, độc ác trước một chú bé đáng thương và bị động.

Câu hỏi 2. Tinh yêu thương mãnh liệt của chú bé Hồng đối với người mẹ bất hạnh được thể hiện như thế nào ?

Gợi ý

- Chú bé Hồng khi nghe những lời giả dối, thâm độc của bà cỏ xúc phạm đến người mẹ bất hạnh của mình càng thương mẹ mình hơn. Chú cố kìm nén tình cảm nhưng “nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bén mép rồi chan hòa dầm đìa ỡ cằm và ở cổ”.

- Khi thoáng thấy bóng người mẹ mà chú mong chờ mỏi mắt, chú đã nhận ra và líu ríu chạy theo. Khi trong lòng mẹ, chú sung sướng đến ù cả tai, bỗng nhiên quên hết những lời gièm pha của bà cô.

Câu hỏi 3*. Ọua đoạn trích Trong lòng mẹ, hãy chứng minh ràng văn Nguyên Hồng giàu chất trữ tình.

Gợi ý

Chất trữ tình được thể hiện qua các phương diện sau :

- Tinh huống câu chuyện : bà cỏ thâm dộc muốn chú bé oán ghét mẹ mình nhưng ngược lại, chú lại càng thương mẹ mình hơn.

- Dòng cảm xúc phong phii của chú bé Hồng : sự xót xa túi nhục, lòng căm giận sâu sắc, quyết liệt, tình yêu thương nồng nàn, thắm thiết.

- Cách thể hiện của tác giả : kết hợp giữa kể và bộc lộ cảm xúc, các hình ảnh thể hiện tâm trạng và giàu sức gợi cảm, lời văn (phần cuối chương) viết trong dòng cảm xúc mơn man, dạt dào.

Câu hỏi 4. Qua văn bản trích giảng, em hiểu thế nào là hồi kí ?

Gợi ý

Hồi kí là một thê của kí, ở dó người viết kể lại những chuyện, những điều chính mình đà trải qua, đã chứng kiến.

Cáu hỏi 5*. Có nhà nghiên cứu nhận định Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng. Nên hiểu như thế nào về nhận định đó ? Qua doạn trích Trong lòng mẹ, em hãy chứng minh nhận định trên.

Gợi ý

- Nhà văn Nguyên Hồng viết nhiều về phụ nữ và nhi dồng. Đây là những con người xuất hiện nhiều trong thế giới nhân vật của ông.

- Nguyên Hồng dành cho phụ nữ và nhi đồng tấm lòng chan chứa yêu thương và thái độ nâng niu trân trọng :

+ Nhà văn diễn tả thấm thìa những nỗi cơ cực, tủi nhục mà phụ nữ và nhi đồng phải gánh chịu thời trước.

+ Nhà văn thấu hiểu, vỏ cùng trân trọng vẻ đẹp tâm hồn, dức tính cao quý của phụ nữ và nhi đồng.

- Hình ảnh chú bé Hồng cứng cỏi, thương yêu, tự hào về người mẹ của mình và hình ảnh mẹ người mẹ bất hạnh trong đoạn trích Trong lòng mẹ là một minh chứng tình cảm, suy nghi của tác giả dành cho phụ nữ và nhi đồng.

trong long me nguyen hong