Ta có thể nhặt được một gói tiền nhưng sẽ khống có ai đánh rơi một gói văn hoá cho ta nhặt

Thứ tư , 31/08/2016, 15:48 GMT+7
     

Đề bài: Trong một bộ phim truyền hình Việt Nam mới công chiếu gần đây, có một nhân vật đã nhắc nhở người cháu của mình rằng: “Ta có thể nhặt được một gói tiền nhưng sẽ khống có ai đánh rơi một gói văn hoá cho ta nhặt”.

Anh (chị) suy nghĩ như thế nào về lời nhắc nhở trên?

1. Tìm hiểu dề

Đề bài yêu cầu trình bày ý kiến về một lời nhắc nhở của một người ở thế hệ trước với người ở thế hệ đi sau. Chỉ cần nhìn vào mối quan hệ ấy cũng có thế thấy đây là ý kiến chứa đựng những hiểu biết, trải nghiệm đời sống đế có thế đem lại bài học về cách sống cho con người, về nội dung, lời nhắc nhở đề cập đến yêu cầu tích luỹ để nâng cao vốn văn hoá - một thứ hành trang rất cần thiết trong cuộc sống của con người. Tác giả của lời nhắc nhở đã đặt ra tương quan giữa hai giá trị qua hai hình ảnh “gói tiền” và “gói văn hoá” và dồn trọng tâm vào hình ảnh “'gói văn hoá” - thứ mà con người không thể có một cách dễ dàng, nhanh chóng.

Đế giải quyết đề bài này, học sinh cần chú ý cắt nghĩa các cụm từ “có thế nhặt được gói tiền”, “văn hoá”, “không ai đánh rơi gói văn hoá cho ta nhặt” đề xác định chính xác ý nghĩa của lời nhắc nhở làm cơ sở cho việc xây dựng luận điểm trong phần lí giải. Để lí giải vấn đề, cần chú ý làm rõ các khía cạnh sau: Mối quan hệ của tiền bạc và con người? Mối quan hệ giữa văn hoá và con người? Làm thế nào đề có và nâng cao văn hoá? Trên cơ sở lí giải rõ ràng, thấu đáo, học sinh có thế đề xuất ý kiến đánh giá và đưa ra quan điểm riêng của mình về vấn đề này.

2. Dàn ý sơ lược

Mở bài:

- Giới thiệu vấn đề.

- Trích dẫn ý kiến.

Thân bài:

1. Cắt nghĩa ý kiến:

a. Cắt nghĩa từ ngữ: “gói tiền”, “có thể nhặt được gói tiền”, “văn hoá”, “không ai đánh rơi một gói văn hoá cho ta nhặt”. 

6. Khái quát ý nghĩa của ý kiến.

2. Lí giải:

- Vì sao có thề nhặt được gói tiền?

- Vì sao không thế nhặt được gói văn hoá?

- Làm thế nào để có văn hoá?

3. Đánh giá:

- Ý nghĩa tư tưởng.

- Tính ứng dụng.

Kết bài:

- Trình bày cảm nghĩ riêng.

- Liên hệ bản thân.

 

3. Dàn ý chi tiết

Mở bài:

- Con người để sống tốt cần rất nhiều điều kiện: sức khoẻ tốt, năng lực nhận thức, tư duy, khả năng ngôn ngừ, khả năng lao động, làm việc và không thể không có vốn văn hoá ở một mức độ nào đó vì thiếu yếu tố này là thiếu đi một phần quan trọng để làm người.

- Văn hoá rất cần thiết song con đường, cách thức để tích luỹ, làm đầy lên vốn văn hoá lại là vấn đề cần suy nghĩ, xem xét.

- Trích dẫn ý kiến.

Thân bài:

1. Cắt nghĩa:

- Cắt nghĩa từ ngữ:

+ “Gói tiền”: lượng vật chất rất có giá trị.

+ “Có thể nhặt được gói tiền”: giả thiết về việc con người có thê có một lượng vật chất có giá trị mà không phải mất nhiều công sức đê xây dựng, hình thành, tích luỹ. Đây là việc ít gặp song không phải là tuyệt đối không thế xảy ra.

+ “Văn hoá”: trình độ học vấn, vốn trí thức, kiến thức khoa học vả trình độ sông biểu hiện qua sinh hoạt và ứng xử của con người trong đời sống xã hội.

+ “Không ai đánh rơi gói văn hoá cho ta nhặt”: cách nói hình ảnh để phủ nhận khả năng có được vãn hoá một cách ngẫu nhiên, tình cờ, ngoài ý thức và nỗ lực cố gắng của con người.

- Khái quát ý nghĩa của ý kiến:

+ Nghĩa đen: Có thể tự nhiên có được một lượng vật chất song không phải tự nhiên mà có văn hoá.

+ Nghĩa bóng: cần tự tích luỹ, hình thành và bồi đắp vốn văn hoá cho mình.

2. Lí giải:

- Vì sao có thể nhặt được gói tiền?

+ Vì tiền tuy quý song là vật ngoài thân, không thể đồng nhâ't với con người.

+ Khi là vật ngoài thân, người ta có thế giừ gìn, báo quản, có thể sẽ mất mát, thất lạc.

+ Có thế nhặt được gói tiền nếu ai đó vì bất cẩn mà đánh rơi.

- Vì sao không thể nhặt được gói văn hoá?

+ Vì văn hoá ở đây là biểu hiện của trình độ, nó thuộc về con người, làm nên diện mạo, tinh thần của con người, nó không tồn tại ở dạng vật chất nên không thể đánh rơi và cũng không thể nhặt.

+ Vì văn hoá là kết quả của một quá trình tích luỹ, chọn lọc và hoàn thiện dần bằng khả năng nhận thức và ý thức nên không thể tự nhiên xuất hiện ớ con người.

+ Vì văn hoá là kết tinh năng lực và phẩm chất của con người văn minh nên chỉ khi đạt trình độ học vấn và có trình độ sống của con người văn minh mới được coi là có văn hoá.

- Làm thế nào để có văn hoá?

+ Học tập bằng nhừng phương thức, những con đường khác nhau (tự học và học theo sự hướng dẫn, học trong sách vở và trong thực tế, học ở thầy và ở bạn) để có được trình độ, kiến thức khoa học.

+ Học hoi với ý thức vươn lên tự hoàn thiện về cách sống, cách sinh hoạt, cách ứng xử để đáp ứng được nhừng yêu cầu của cuộc sống văn minh.

+ Luôn trau dồi, rèn luyện và củng cố những gì đã học dược để nó thuộc về mình, trở thành tô chất trong con người mình, làm nên diện mạo tinh thần của mình trong cuộc sống.

3. Đánh giá:

- Ý nghĩa tư tương: là một bài học tư tương đạo lí về cách sống cho con người. Sự sâu sắc của bài học này là ở chỗ, khi văn hoá không thể bỗng dưng mà có mỗi người cần chủ động, tích cực trong học tập, học hỏi để bồi đắp và nâng cao vốn văn hoá cho chính mình.

- Tính ứng dụng: là lời nhắc nhở có ý nghĩa với tất cả mọi người song đặc biệt cần thiết với tuổi trẻ - tuổi bắt đầu bước vào ngưỡng cửa cuộc sống, rất cần chú ý tới việc tích luỹ vốn sống, vốn văn hoá để xây dựng tương lai.

Kết bài:

- Vốn văn hoá không chỉ thể hiện ở bằng cấp, cũng không chỉ có nghĩa là trình độ kiến thức mà là tổng thể tất cả những giá trị tinh thần tạo nên tầm vóc của một con người. Không có học thức, con người sẽ khó khẳng định được mình, song nếu không có trình độ sống, con người rất dễ sống cẩu thả, tầm thường, vô nghĩa. Trau dồi, nâng cao văn hoá đồng nghĩa với việc vừa nâng cao trình độ kiến thức, vừa nâng cao trình độ sống của bản thân.

- Ở tuổi học đường, học tập để tích luỹ kiến thức là nhiệm vụ cần đặt lên hàng đầu. Bên cạnh đó cũng cần quan tâm đến cuộc sông, con người xung quanh đế học hỏi về mọi mặt: “Học ăn, học nói, học gói, học mở”.