Soạn bài chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động tiếp theo

SOẠN BÀI CHUYỂN ĐỔI CÂU CHỦ ĐỘNG THÀNH CÂU BỊ ĐỘNG

TIẾP THEO

I. CÁCH CHUYỂN ĐỔI CÂU CHỦ ĐỘNG THÀNH CÂU BỊ ĐỘNG

Câu hỏi 1: Hai câu sau có gì giống và khác nhau?

a. Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã được hạ xuông từ hôm “hoá vàng”.

b. Cánh màn điều ở đầu bàn thờ ông vải đã hạ xuống từ hôm “hoá vàng”. 

Gợi ý:

Giống nhau: Cả hai đều là câu bị động

Khác nhau: Câu (a) có từ được, câu (b) không có từ được.

Câu hỏi 2: Hãy trình bày quy tắc chuyến đối câu chủ động thành mỗi kiểu câu bị động.

Gợi ý:

Có hai cách chuyền đổi câu chủ động thành câu bị động:

+ Chuyến từ (hoặc cụm từ) chỉ đối tượng của hoạt động lên đầu câu và thêm từ bị hay được vào sau mỗi từ hay cụm từ đó.

+ Chuyển từ (cụm từ) chỉ đối tượng của hoạt động lên đầu câu, đồng thời lược bỏ hoặc biến từ (cụm từ) chỉ chủ thể của hoạt động thành một bộ phận không bắt buộc trong câu.

Câu hỏi 3: Những câu sau đây có phải là câu bị động không? Vì sao?

a. Bạn em được giải nhất trong kì thi học sinh giỏi

b. Tay em bị đau.

Gợi ý:

Câu a, b không phải là câu bị động dù cả hai câu đều có các từ “bị “và “được”, song chủ thế của sự vật, hiện tượng là những đối tượng không được hành động của người hay vật khác hướng vào.

II. LUYỆN TẬP

Bài tập 1. Chuyêển đổi mỗi câu chủ động thành hai câu bị động theo hai kiểu khác nhau.

Gợi ý:

a. Một nhà sư vô danh đã xây ngôi chùa ấy từ thế kl XIII.

Ngôi chùa ấy xây từ thế kỉ XIII.

Ngôi chùa ấy được (một nhà sư vô danh) xây ở thế kỉ XIII.

b. Người ta làm tất cả cánh cửa chùa bằng gỗ lim.

Tất cả cánh cửa chùa làm bằng gồ lim.

Tất cả cánh cửa chùa được (người ta) làm bằng gỗ lim.

c. Chàng kị sĩ buộc con ngựa bạch bên gôc đào.

Con ngựa bạch buộc bên gốc đào.

Con ngựa bạch được (chàng kị sĩ) buộc bên gốc đào.

d. Người ta dựng một lá cờ đại ở giữa sân.

Một lá cờ đại dựng ở giữa sân.

Một lá cờ đại được (người ta) dựng ở giữa sân.

Bài tập 2. Chuyển câu chủ động thành hai câu bị động, một câu dùng từ được, một câu dùng từ bị. Cho biết sắc thái nghĩa của chúng khác nhau như thế nào?

Gợi ý:

a – Em được thầy giáo phê bình.

Em bị thầy giáo phê bình.

b. – Ngôi chùa ấy đã được người ta phá đi.

Ngôi chùa ấy đã bị người ta phá đi.

c. – Sự khác biệt giữa thành thị với nông thôn đã được trào lưu đô thị hoá thu hẹp.

Sự khác biệt giữa thành thị với nông thôn đã bị trào lưu đô thị hoá thu hẹp.

Sự khác nhau về sắc thái nghĩa của hai loại câu bị động trên như sau:

Câu bị động có chứa từ “được” hàm ý đánh giá tích cực sự việc được nói đến trong câu.

Câu bị động có chứa từ “bị” hàm ý đánh giá tiêu cực sự việc được nói đến trong câu.

Bài tập 3. Viết một đoạn văn ngắn nói về lòng say mê văn học của em hoặc về ảnh hưởng của tác phẩm văn học đốì với em, trong đó có dùng ít nhất một câu bị động.

Gợi ý:

Các em có thể tham khảo đoạn văn sau.

Tâm hồn em được những tác phẩm văn học nuôi dưỡng giống như bầu sữa mát ngọt ngào, trong lành của mẹ từ thủa ấu thơ. Ngay từ khi còn nằm trong nôi, những lời ru dịu ngọt của mẹ đã đưa em vào những giấc ngủ nồng say, rồi khi lớn lên những câu chuyện cổ tích của bà lại đưa em vào thê giới thần tiên với bao ước mơ đẹp đẽ. Theo năm tháng, em lớn lên, những bài thơ, những tác phẩm văn chương đã không ngừng bồi đắp và thắp sáng lên trong em một tình cảm sâu sắc về tình yêu quê hương đất nước, về tình cảm gia đình, tình bạn, tình đồng chí… Xin cảm ơn tất cả những gì cuộc sống đã ban tặng cho em! Cám ơn những tác phẩm văn chương đã cho em một tâm hồn đẹp với những suy nghĩ đẹp để em luôn vị tha với cuộc đời.