Ca dao là gì? Ca dao Việt Nam có những loại nào

Ca dao là gì? Ca dao Việt Nam có những loại nào

Bài viết trước đã nói về tục ngữ thì lần này nội dung bên dưới đây sẽ nói về ca dao, với những câu ca dao du dương khi nhắc đến lại nhớ đến quê hương, cha mẹ và thầy cô. Nhưng ca dao là gì và ý nghĩa sâu sắc ra sao thì các bạn theo dõi hết nội dung bên dưới để hiểu hơn về chính ca dao Việt Nam.

Ca Dao là gì?

Ca dao là gì

Ca dao là gì

Ca dao là những lời thơ thể hiện sự trữ tình cũng như tình cảm giữa người với người với nhau cùng với đó có sự kết hợp với âm nhạc càng làm cho ca dao thêm hay hơn. Đa phần lời thơ của ca dao luôn diễn tả tâm tư, tình cảm của người lao động. Ca dao khi được diễn xướng còn được gọi là dân ca.

Đặc điểm của Ca Dao

Xét về mặt nội dung

Ca dao luôn diễn tả đời sống tinh thần, tư tưởng, tình cảm của nhân dân qua nhiều hoàn cảnh khác nhau, dù là tình cảm giữa thầy trò, cha mẹ hay tình yêu đôi lứa thì ca dao vẫn đem đến được cảm xúc rất chân thực.

Tâm tư, tình cảm trong ca dao vô cùng phong phú nhưng là những tình cảm chỉ chung chung dựa vào lứa tuổi, giới tính, nghề nghiệp, địa phương, chứ không mang dấu ấn cá nhân như trong thơ trữ tình cũng như trong văn học viết.

Trong đó có các chủ đề chính liên quan đến sự than thân – trách phận là nhiều, những lời ca yêu thương tình nghĩa đều xuất phát từ cuộc đời còn chứa nhiều xót xa, cay đắng, ngoài ra còn nói về ân tình của con người Việt Nam thông qua  những bài ca dao hài hước thể hiện tinh thần lạc quan của người lao động.

Xét về tính nghệ thuật

Lời thơ của ca dao thường rất ngắn gọn, có thể nói ca dao được viết theo một cặp lục bát, có những bài dài hơn nhưng đa phần đều không quá 2 câu đến khoảng trên dưới 20 câu mà thôi. Tuy ngắn gọn, nhưng mỗi bài ca dao đều thể hiện trọn vẹn một chủ đề muốn nói đến hoặc nhiều nội dung tư tưởng mà tác giả dân gian gửi gắm vào đó. Ca dao cũng có thể sử dụng dạng lục bát biến thể nhưng đều sử dụng ngôn ngữ gần gũi với lời ăn tiếng nói hằng ngày, giàu hình ảnh so sánh, ẩn dụ.

Ngôn ngữ trong ca dao là ngôn ngữ của nhân dân lao động nên có sự mộc mạc. Tuy nhiên, không phải vì thế mà ngôn ngữ ca dao không có tính nghệ thuật trong đó. Ngược lại, ca dao còn sử dụng rất nhiều những hình ảnh so sánh, ẩn dụ, điệp từ, điệp ngữ, những cách biểu đạt đậm chất văn chương để làm cho câu từ thêm sắc bén và hay hơn.

Phân loại Ca Dao Việt Nam

Đồng dao là gì

Đồng dao là gì

Đồng dao là gì

Đồng dao được xuất phát từ những câu nói, những trò chơi của bọn trẻ con. Chúng gắn liền với ký ức của bọn trẻ khi được nhắc đến. Những bài đồng dao thường nói về những thứ quen thuộc nhất trong mắt của trẻ con như con trâu, cánh đồng, con cò, gánh nước, con kiến,… đây cũng là lý do mà đi về những vùng quê xa xôi đều nghe bọn trẻ ngân nga với các câu đồng dao đầy giai điệu trong đó.      

Rồng rắn lên mây

Có cây xúc sắc

Có quả đồng hồ

Hỏi thăm thầy thuốc

Có nhà hay không?

Ca dao lao động

Ca dao lao động

Ca dao lao động

Khi lao động cực nhọc, những người nông dân hay công nhân thường hát những bài ca dao dân ca quen thuộc và gắn liền với đời sống của họ để xua tan sự mệt mỏi. Chính vì thế mà năng suất làm việc của họ tăng rất nhiều bởi họ có một năng lượng lớn đến từ những bài ca dao lao động.

“Trên đồng cạn, dưới đồng sâu

Chồng cày, vợ cấy, con trâu đi bừa.”

“Người ta đi cấy lấy công,

Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề.

Trông trời, trông đất, trông mây,

Trông mưa, trông nắng, trông ngày, trông đêm.

Trông cho chân cứng đá mềm,

Trời yên, biển lặng mới yên tấm lòng”…

Ca dao ru con

Ca dao ru con

Ca dao ru con

Những câu ca dao được nghe từ khi các bạn mới lọt lòng đều xuất phát từ lời hát ru của mẹ hay của bà mình. Loại ca dao này luôn được những người mẹ hát cho những đứa con của mình nhằm giúp con dễ say giấc ngủ, những câu hát nghe rất bình yên và thân thuộc.

“À ơi… Con cò mà đi ăn đêm

Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao

À ơi. Ông ơi, ông vớt tôi nao

Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng

À ơi. Có xáo thì xáo nước trong

Đừng xáo nước đục, đau lòng cò con”

Ca dao về các lễ nghi, phong tục tập quán

Ca dao về phong tục tập quán

Ca dao về phong tục tập quán

Ca dao còn được sử dụng trong các nghi lễ, nghi thức nhằm giúp cho các buổi lễ được diễn ra suôn sẻ hơn. Và tăng yếu tố dân dã vào đó thì con người hay những gì quen thuộc gắn liền với nghi thức làm lễ đều được chèn vào nhằm biểu thị sức mạnh của người dân đối với sự tôn trọng tôn giáo của mình.

“Mồng một thì Tết mẹ cha

Mồng hai tết chú, mồng ba Tết thầy.”

Ca dao trào phúng, hài hước

Loại hình trào phúng trong ca dao là thể loại dùng những bộ phận trên cơ thể con người để miêu tả các yếu tố khác ngoài cuộc sống. Loại ca dao này còn được xem là thể loại châm biếm trong cuộc sống.

“Chồng người đi ngược về xuôi,

Chồng em ngồi bếp sờ đuôi con mèo.”

Ca dao trữ tình

Ca dao trữ tình

Ca dao trữ tình

Ca dao trữ tình là loại ca dao thể hiện tình yêu của nam và nữ. Chúng thường dùng trong các trường hợp tỏ tình hay còn gọi là “tán” nhau giữa các cặp đôi. Thay vì e thẹn không nói lời nào thì nửa kia sẽ sử dụng ca dao để thay lời yêu nhằm gửi gắm đến người mình yêu thương.

“Yêu nhau mấy núi cũng trèo,

Mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua.”

“Yêu nhau từ thuở trăng tròn,

Bây giờ trăng khuyết vẫn còn yêu nhau.”…

Ca dao than thân

Ca dao than thân

Ca dao than thân

Ca dao than thân thể hiện sự trách cứ bản thân mình vì không làm được điều mình mong muốn, đa phần ca dao than thân xuất phát từ những công việc vất vã và người dùng ca dao than thân thường là người dân nghèo khó.

“Thân em như hạt mưa rào,

Hạt rơi xuống giếng, hạt vào vườn hoa.

Thân em như hạt mưa sa,

Hạt vào đài các, hạt ra ruộng cày.”

Ca dao Việt Nam mang ý nghĩa gì

Ca dao Việt Nam có ý nghĩa lớn đối với con người Việt Nam nói chung và mọi người trên thế giới nói riêng bởi vì ca dao dường như là câu hát cũng là một bài thơ ngắn gọn vài dòng. Dù thế mà mang trong đó nhiều hình ảnh về tình yêu giữa người với người, sự mệt mỏi sau những ngày làm việc vất vã của người dân lạo động, đồng thời còn thể hiện được tình thầy trò trong đó.

Cũng vì như vậy mà ca dao Việt Nam xuất hiện ở rất nhiều trang sách để nhằm giúp giới trẻ hiểu ra được để có ca dao đến ngày hôm nay thì ông cha ta trước kia phải làm lụng như thế nào và cách họ suy nghĩ ra sao mà ca dao được lưu truyền đến thời điểm hiện tại. Ý nghĩa sâu xa và đi vào lòng người ra sao mà giờ đây khi được nhắc đến ca dao thì lòng mỗi người đều có sự bùi ngùi, khó phai.

Tổng hợp những bài ca dao hay và ý nghĩa

Những bài ca dao về cha mẹ

Ca dao về cha mẹ

Ca dao về cha mẹ

“Ai về tôi gửi buồng cau

Buồng trước kính mẹ, buồng sau kính thầy

Ai về tôi gửi đôi giày

Phòng khi mưa gió để thầy mẹ đi.”

“Nuôi con mới biết sự tình

Thầm thương cha mẹ nuôi mình hồi xưa.”

“Công cha nặng lắm ai ơi,

Nghĩa mẹ bằng trời chín tháng cưu mang.”

Những bài ca dao về thầy cô

Ca dao về thầy cô

Ca dao về thầy cô

Tục ngữ là gì? Ý nghĩa tục ngữ Việt Nam

“Muốn sang thì bắc cầu Kiều

Muốn con hay chữ thì yêu kính thầy.”

“Cơm cha, áo mẹ, chữ thầy

Nghĩ sao cho bõ những ngày ước mong.”

“Ơn thầy soi lối mở đường

Cho con vững bước dặm trường tương lai.”

Những bài ca dao về tình yêu

“Muốn sang nhưng ngại vắng thuyền,

Muốn về bến nước, nhưng duyên lỡ rồi.”

“Đêm nằm ở dưới bóng trăng,

Thương cha, nhớ mẹ không bằng nhớ em.”

“Yêu nhau cởi áo cho nhau

Về nhà mẹ hỏi, qua cầu gió bay.”

Những bài ca dao nói về tình yêu quê hương đất nước

“Anh đi anh nhớ quê nhà

Nhớ canh rau muống nhớ cà dầm tương.”

“Ta về ta tắm ao ta

Dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn.”

“Ai ơi về miệt Tháp Mười

Cá tôm sẵn bắt, lúa trời sẵn ăn.”

“Cần Thơ gạo trắng nước trong

Ai đi đến đó lòng không muốn về.”

Những bài ca dao nói về tình bạn

“Ra về nhớ bạn khóc thầm

Năm thân áo vải ướt đầm cả năm.”

“Chim lạc bầy thương cây nhớ cội

Xa bạn xa bè, lặn lội tìm nhau.”

“Sông Cửu Long nghìn năm vẫn chảy

Nghĩa bạn bè mãi mãi không phai.”

Những bài ca dao châm biếm, hài hước

“Con cò chết rũ trên cây,

Cò con mở lịch xem ngày làm ma.

Cà cuống uống rượu la đà,

Chim ri ríu rít bò ra lấy phần,

Chào mào thì đánh trống quân

Chim chích cởi trần,vác mõ đi rao.”

“Học hành ba chữ lem nhem

Thấy gái thì thèm như chửa thèm chua.”

“Cái bống cõng chồng đi chơi

Đi đến chỗ lội đánh rơi mất chồng

Chị em ơi, cho tôi mượn cái gàu sòng

Để tôi tát nước múc chồng tôi lên.”

“Làm trai cho đáng sức trai,

Khom lưng chống gối, gánh hai hạt vừng.”