Soạn bài qua đèo ngang

Thứ năm , 11/08/2016, 14:58 GMT+7
     

SOẠN BÀI QUA ĐÈO NGANG CỦA BÀ HUYỆN THANH QUAN

Câu hỏi 1: Căn cứ vào lời giới thiệu về thể that ngôn bát cú Đường luật ở chú thích, em hãy nhận dạng thể thơ của bài Qua Đèo Ngang về số câu, số chữ trong câu, cách gieo vần, phép đối giữa câu 3, câu 4, câu 5 với câu 6.

Gợi ý:

Bài thơ Qua Đèo Ngang có 8 câu, mỗi câu có 7 chữ, gieo vần các chữ cuối ở các câu: 1, 2, 4, 6, 8 (tà, hoa, nhà, gia, ta). Có phép đối: câu 3 đối câu 4 (lom khom >< lác đác, dưới núi >< bên sông, tiều vài chú >< chợ mấy nhà); câu 5 đối câu 6 (nhớ nước >< thương nhà, đau lòng >< mỏi miệng, con quốc quốc >< cái gia gia)

Như vậy với đặc điểm trên, bài thơ thuộc thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu hỏi 2: Cảnh tượng Đèo Ngang được miêu tả ở thời điểm nào trong ngày? Thời điểm đó có lợi thế gì trong việc bộc lộ tâm trạng của tác giả?

Gợi ý:

Cảnh tượng Qua Đèo Ngang được tác giả miêu tả vào lúc trời đã về chiều “bóng xế tà”, đây là thời điểm cuối của một ngày. Thời điểm này, thường gợi lên trong lòng người một nỗi buồn man mác. Đặc biệt, với tác giả vừa là một thi sĩ vừa là người lữ khách đang trên đường đi qua đèo Ngang - một địa điểm khá hoang sơ. Cách miêu tả đó dễ gợi buồn, gợi nhớ qua đó giúp cho tác giả dễ dàng bộc bạch những tâm sự sâu kín của người khách tha hương.

Câu hỏi 3. Cảnh Đèo Ngang được miêu tả gồm những chi tiết gì? .

Gợi ý:

Bức tranh Đèo Ngang được tác giả thông qua các chi tiết:

- Không gian: Đèo Ngang

- Thời gian: bóng xế tà.

- Cảnh vật: cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

- Âm thanh: tiếng quốc kêu, tiếng chim đa đa khắc khoải, mệt mỏi.

- Hình ảnh cuộc sống con người: tiều vài chú, chợ mấy nhà.

- Các từ láy: lác đác, lom khom tô đậm thêm vẻ heo hút, thưa thớt, văng vẻ của Đèo Ngang.

- Các từ tượng thanh: quốc quôc, gia gia gợi lên nỗi nhớ nước thương nhà da diết.

Câu hỏi 4: Hãy nhận xét về cảnh tượng đèo Ngang qua sự miêu tả của Bà Huyện Thanh Quan.

Gợi ý:

Thông qua các chi tiết trên, Bà Huyện Thanh Quan đã vẽ ra trước mắt người đọc một bức tranh thiên nhiên giữa núi đèo bát ngát, hoang sơ. Bức tranh đó dù có sự xuất hiện của bóng dáng con người và hình ảnh của cuộc sông nhưng vẫn heo hút, vắng lặng, hoang vu đồng thời xoáy sâu thêm tâm trạng buồn bã, cô đơn của tác giả với nỗi nhớ da diết.

Câu hỏi 5: Hãy hình dung tâm trạng của Bà Huyện Thanh Quan khi qua Đèo Ngang. Tâm trạng đó được thể hiện qua hai hình thức: mượn cảnh nói tình và trực tiếp tả tình như thế nào?

Gợi ý:

Mượn bức tranh heo hút, vắng lặng của Đèo Ngang và âm thanh tiếng chim quốc quốc, đa đa để nói lên tiếng lòng hoài cổ tha thiết của tác giả. Đó là nồi nhớ nhà và sự tiếc nuối về quá khứ của đất nước. Đây chính là hình thức mượn cảnh để ngụ tình.

Không những thế, bài thơ còn trực tiếp tả tình. Câu thơ cuối “một mảnh tình riêng ta với ta” đã thể hiện điều đó. Đây là sự đối diện với chính mình do đó nỗi cô đơn của Bà Huyện Thanh Quan nơi đất khách càng được thế hiện chân thật và sâu sắc.

Như vậy, hai hình thức trên đã được tác giả kết hợp rất hài hoà, tạo cho bài thơ có một sức sông lâu bền trong lòng bạn đọc.

Câu hỏi 6. Nói đến mảnh tình riêng giữa cảnh: trời, non, nước bao la ở Đèo Ngang thì có gì khác với cách nói một mảnh tình riêng trong một không gian chật hẹp.

Gợi ý:

Điểm nhân của bài thơ chính là hình ảnh của nhân vật trữ tình trong hai câu thơ cuối. Thông qua biện pháp nghệ thuật tương phản đối lập (trời non nước >< mảnh tình riêng) cảnh Đèo Ngang càng trở nên bao la, rộng lớn bao nhiêu thì hình ảnh con người lại càng trở nên nhỏ bé, cô độc bấy nhiêu. Do đó, đặt một mảnh tình riêng giữa cảnh trời, non, nước bao la ở Đèo Ngang là một sáng tạo đắc địa cua tác giả, có tác dụng tô đậm và khắc sâu nỗi buồn cô đơn, thầm kín của nhà thơ. Điều này hoàn toàn khác với việc đặt mảnh tình riêng trong một không gian chật hẹp vì nếu như thế sẽ không gợi lên tính chất tương phản giữa cảnh và tình.

LUYỆN TẬP

Bài tập: Tìm hàm nghĩa của cụm từ ta với ta.

Gợi ý:

Bài thơ Qua Đèo Ngang là sự kết hợp tuyệt vời giữa tình và cảnh. Ở câu cuối bài thơ, cụm từ : “ta với ta” là sự đối diện với chính mình, với không gian bao la của trời non nước. Đó là một nỗi cô đơn tuyệt đối, một tâm sự sâu kín không biết dãi bầy cùng ai trên một không gian hoang sơ và lạnh lẽo.

qua deo ngang ba huyen thanh quan soan bai qua deo ngang